Uzaktan çalışan bir kişi, şirketin o ülkede ofisi olmasa bile kurumlar vergisi sorusu yaratabilir. Permanent establishment, yani daimi işyeri, yabancı şirketin o ülkedeki faaliyetine bağlanabilen kârın nerede vergilenebileceğini belirler. Sözleşmedeki unvan tek başına sonucu vermez.
Uzaktan ekip hangi durumda daimi işyeri riski yaratır?
Çalışan bir ülkeden sürekli çalışıyorsa, gelir getiren temel işi orada yürütüyorsa, şirketi bağlama yetkisi varsa veya evden çalışma ticari olarak şirketin gerektirdiği düzene dönüşmüşse risk artar. Ev adresi kendiliğinden şirket adresi sayılmaz.
OECD’nin 2025 Model Vergi Anlaşması güncellemesi, evden çalışma değerlendirmesini netleştirir. Yorum, ilgili on iki aylık dönemde kişinin toplam çalışma süresinin yüzde 50’sinden azında evinden çalışması halinde bu yerin genel olarak işletmenin işyeri sayılmayacağını söyler. Yüzde 50 ve üzerinde ise tüm olgular yeniden değerlendirilir. Bu, evrensel bir yerel hukuk eşiği değildir.
Daimi işyeri oluşursa kâr nerede vergilenebilir?
Uygulanabilir bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, ev sahibi ülke daimi işyerine atfedilebilen kârı vergileyebilir. Bu, şirketin dünya çapındaki tüm kârının çalışanın ülkesine taşındığı anlamına gelmez.
Önce fiili iş akışını çıkarın: satışı kim yapıyor, sözleşmeyi kim müzakere ediyor, kim imzalıyor ve teslimatı kim yönetiyor? Bu konu, çalışanın kişisel vergi mukimiyetinden ayrıdır. Uzaktan kurucu, vergi mukimiyeti ve şirket yönetimi rehberimiz bu ayrımı açıklar.
Evden çalışma otomatik olarak vergi varlığı yaratır mı?
Hayır. Şirketin konuma erişimi, kullanımın sürekliliği, çalışanın neden o ülkede bulunduğu ve rolün içeriği birlikte incelenir. Sözleşme imzalama yetkisi olan bir satış yöneticisi ile bağımsız çalışan bir yazılımcı aynı değerlendirmeden geçmez.
Yazılı politika “isteğe bağlı uzaktan çalışma” dese bile fiili düzen farklıysa bu politika yeterli olmaz. OECD yorumu fiili davranışa odaklanır. Konum kayıtları, rol tanımları ve onay limitleri birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Uzaktan ekip daimi işyeri incelemesi neleri kapsar?
Sağlam bir inceleme çalışanı, ülkeyi ve şirketin kâr modelini birlikte ele alır. Rol kalıcı hale gelmeden yapılmalı, sorumluluklar değiştiğinde yenilenmelidir.
- Fiili çalışma ülkesi, planlanan çalışma düzeni ve yerel ofis imkanı.
- Sözleşme müzakere veya imzalama yetkisi ile gerçek satış süreci.
- Yerelde yürütülen yönetim, teslimat ve müşteri faaliyetleri.
- Anlaşma, yerel kurumlar vergisi, bordro ve kayıt yükümlülükleri.
- Politikanın fiili çalışma biçimiyle uyumunu gösteren belgeler.
HMRC’nin International Manual’ı, Birleşik Krallık örneğinde yerel vergilendirme, anlaşma etkisi ve kâr atfını ayrı aşamalar olarak ele alır. Bu, global bir cevap değildir.
EOR kullanmak daimi işyeri riskini kaldırır mı?
EOR, yerel işe alım ve bordro yönetiminde yararlı olabilir. Şirketin ticari faaliyeti, yönetim kararları veya sözleşme yetkisi ortadan kalkmaz. Önce iş modelini inceleyin, sonra istihdam aracını seçin.
Şirket, EOR ve yüklenici modelleri karşılaştırmamız operasyonel seçeneği açıklıyor.
Sık sorulan sorular
Yüzde 50 otomatik daimi işyeri eşiği mi?
Hayır. Bu referans OECD yorumundaki belirli ev-ofis analizi içindir. Anlaşma metni, yerel hukuk ve tüm olgular önemlidir.
Yüklenici de risk yaratabilir mi?
Evet. Sınıflandırma sonucu tek başına belirlemez. Sabit yerel varlık veya bağımlı acente rolü inceleme gerektirir.
Bordro kaydı ve daimi işyeri aynı şey mi?
Hayır. Bordro, sosyal güvenlik, iş hukuku ve kurumlar vergisi farklı testlere dayanır.
İlk adım nedir?
Uzun süreli sınır ötesi çalışmayı onaylamadan önce rolü haritalayın, sonucu ve gözden geçirme tarihini kayda alın.
Bu metin genel bilgidir; hukuki veya vergisel tavsiye değildir.
Dağıtık ekip planlıyorsanız, Corpenza ile iletişime geçin ve düzen kalıcılaşmadan önce ülke bazlı inceleme yapın.
