Kosova’da şirket kurarken çoğu yatırımcı, şirket türü, vergi oranları ve banka hesabına odaklanır. Ancak kuruluşun hemen ardından devreye giren sigorta yükümlülükleri ve yasal bildirimler ihmal edildiğinde, çok küçük bir ihlal bile ciddi para cezalarına, hatta faaliyetlerin durdurulmasına yol açabilir.
Bu rehberde, Kosova’da şirket kuruluşu bağlamında:
- Şirketinizin doğrudan tabi olduğu hukuki bildirimler ve zorunlulukları,
- Kanunen zorunlu olan ve fiilen “zorunluya yakın” hale gelen sigorta türlerini,
- İlk 90 günde izleyebileceğiniz pratik sigorta yol haritasını,
- Ve bu süreçte Corpenza’nın sağlayabileceği kurumsal desteği
net ve uygulamaya dönük şekilde bulacaksınız.
Kosova’da Şirket Kuruluşunda Hukuki Çerçeve: Nerede Başlıyorsunuz?
Kosova’da tüm ticari şirketler, resmî olarak Kosovo Business Registration Agency (KBRA / ARBK) nezdinde tescil olur. Kuruluş süreci, AB uyumlu iş ortamı ve dijitalleşme sayesinde oldukça hızlı işler.
Şirket türü ve temel belgeler
Kuruluş başında aşağıdaki adımları tamamlarsınız:
- Şirket türü seçimi:
- sole proprietorship (şahıs işletmesi)
- general partnership (adi ortaklık)
- limited liability company – LLC (en yaygın model)
- joint stock company – JSC (büyük ölçekli yapılar için)
- branch (yabancı şirket şubesi) vb.
- Esas sözleşme / founding act, statute, ortak listesi (özellikle JSC için) hazırlanır.
- Kurucular ve yetkili temsilcilerin kimlik belgeleri dosyalanır.
Kosova’da LLC için asgari sermaye şartı yoktur. JSC için ise asgari 10.000 € sermaye gerekliliği önemli bir eşiktir. Sermaye yapınızı planlarken hem vergi hem de ilerideki kredi/teşvik süreçlerini birlikte düşünmek gerekir.
KBRA/ARBK nezdindeki tescil genellikle 1–3 iş günü içinde tamamlanır. Bu hız, Kosova’yı bölgesel anlamda rekabetçi kılan avantajlardan biridir.
Kuruluştan hemen sonra gelen zorunlu adımlar
Ticaret siciline kayıt, sadece ilk adımdır. Devamında tipik olarak şu işlemleri tamamlarsınız:
- Vergi numarası ve fiscal number alınması – Kosova Vergi İdaresi (TAK) nezdinde mükellefiyet açılışı.
- Banka hesabı açılması – Özellikle yabancı ortaklı yapılarda “beneficial owner” dokümantasyonu kritik hale gelir.
- Sektörel lisanslar – Finans, sigorta, sağlık, inşaat gibi regüle sektörlerde ilgili bakanlık ve otoritelerden lisans alma zorunluluğu vardır.
Bu aşamadan sonra devreye giren en kritik başlıklardan biri de, sigorta yükümlülükleri ve çalışan bildirimleridir.
Kosova Sigorta Sisteminin Altyapısı: CBK Neden Önemli?
Kosova’daki sigorta sistemi, para ve finansal istikrarın ana otoritesi olan Central Bank of Kosovo (CBK) tarafından denetlenir. Sigorta alanının çerçeve kanunu, Law No. 05/L‑045 on Insurance’dır. Bu yasa:
- Sigorta ve reasürans şirketlerinin lisanslanması,
- Sermaye yeterliliği ve kurumsal yönetişim standartları,
- Tüketici ve sigortalıların korunması,
- Sigorta aracılarının gözetimi
gibi başlıkları düzenler.
Eğer kurduğunuz şirket bir sigorta şirketi değilse bile, bu yapı sizin için şu açıdan önem taşır:
- Şirketiniz için alacağınız her ticari sigortada, mutlaka CBK lisanslı bir sigorta şirketi veya aracı ile çalışmanız gerekir.
- Aksi durumda, ciddi bir hasar anında hem tazminat alma süreci ciddi risk taşır hem de mevzuata aykırı bir yapı kurulmuş olur.
Sigorta şirketi veya yabancı sigorta şirketi şubesi açmak gibi daha özel planlarınız varsa, CBK’nın yayımladığı lisanslama düzenlemelerini ve sigorta kanununu detaylı incelemek gerekir.
Şirketler İçin Gerçekten Zorunlu Sigortalar
Kosova mevzuatı, şirket kuran herkese tek tek “şu poliçeyi almak zorundasın” demez. Ancak bazı sigortalar, doğrudan kanunla veya dolaylı olarak (ruhsat, sözleşme, ihale şartı vb.) fiilen zorunlu hale gelir.
Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Motor Vehicle TPL)
Kosova’da tescil edilmiş her motorlu araç için zorunlu mali sorumluluk sigortası (Motor Vehicle Third Party Liability – MTPL) vardır.
Şirketinizin:
- Kendi adına kayıtlı bir binek araç filosu varsa,
- Saha ekibi, servis, dağıtım veya lojistik için araç kullanıyorsa,
bu araçların her biri için MTPL yaptırmak yasal zorunluluktur.
Pratikte şirketler, MTPL’yi genellikle:
- Kasko (comprehensive cover),
- Genişletilmiş sorumluluk,
gibi ek teminatlarla birleştirir. Çünkü trafik kazalarında sadece üçüncü şahıs zararları değil, şirket varlıklarının (araçlar, yük, ekipman) de korunması kritik hale gelir.
Sektörel ve Sözleşmesel Zorunluluklar
Bazı sigortalar kanunda “zorunlu” ibaresiyle sayılmasa da, sektörel mevzuat, lisans süreçleri ve sözleşme pratikleri nedeniyle fiilen mecburi bir karakter kazanır:
- Employer’s liability (işveren sorumluluk sigortası)
- Özellikle inşaat, imalat, madencilik gibi iş sağlığı ve güvenliği riski yüksek sektörlerde,
- İş hukuku ve tazminat davaları pratiği nedeniyle,
- Büyük işverenlerin iç prosedürlerinde ve toplu iş sözleşmelerinde
çoğu zaman bir standart haline gelir.
- Public liability / general liability (genel üçüncü şahıs sorumluluk sigortası)
- AVM, otel, restoran, klinik, depo, lojistik merkezleri,
- İnşaat şantiyeleri, halka açık etkinlik alanları
gibi üçüncü kişilerin giriş-çıkış yaptığı tüm sahalarda:
- Belediye ruhsatlarında,
- Kira sözleşmelerinde,
- Büyük B2B sözleşmelerde
çoğu kez aranan bir şart haline gelir.
- Construction All Risks / Erection All Risks (CAR/EAR)
- İnşaat ve montaj projelerinde,
- Kamu ihaleleri ve büyük özel projelerde
sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak talep edilir.
- Professional liability (mesleki sorumluluk)
- Avukatlık, danışmanlık, mühendislik, mimarlık, sağlık hizmetleri gibi mesleklerde,
- Meslek odası regülasyonları, lisanslama süreçleri ve kurumsal müşterilerle yapılan sözleşmeler
üzerinden fiilen zorunlu hale gelir.
Özetle: Şirket kuruluşu aşamasında, faaliyet göstereceğiniz sektöre göre hangi sorumluluk sigortalarının ruhsat veya büyük sözleşmeler için olmazsa olmaz olduğunu önceden belirlemeniz gerekir.
Zorunlu Olmasa da “Olmazsa Olmaz” Temel Sigorta Seti
CBK denetimindeki piyasa pratiği ve kurumsal danışmanlık kaynakları, Kosova’daki şirketler için bir çekirdek sigorta sepeti tanımlar. Corpenza’nın Kosova sigorta rehberinde bu yapı şu şekilde kategorize edilir:
- Mandatory (yasal zorunlu): Motor Vehicle TPL
- Core (çekirdek): Employer’s liability, public liability, property, business interruption / profit loss
- Sectoral: CAR/EAR, professional liability, product liability
- Management & digital: D&O, cyber, crime/trust, elektronik cihaz sigortaları
- Human resources: Grup sağlık, hayat, ferdi kaza, seyahat sağlık
Çekirdek ticari sigortalar
- Employer’s liability
- İş kazaları, meslek hastalıkları ve işverenin hukuki/tazminat sorumluluğunu kapsar.
- Kamusal sosyal güvenliğin sağladığı temel korumayı, ticari risk yönetimi perspektifiyle tamamlar.
- Public liability (general liability)
- Üçüncü şahısların uğrayacağı bedensel ve maddi zararları kapsar (müşteriler, ziyaretçiler, tedarikçiler vb.).
- Özellikle perakende, otelcilik, lojistik, sağlık ve inşaat sektörlerinde kritik önemdedir.
- Property insurance (işyeri varlık sigortası)
- Bina, makine, ekipman, stoklar gibi fiziksel varlıkları; yangın, sel, deprem, hırsızlık vb. risklere karşı teminat altına alır.
- Bankalar ve leasing şirketleri, finansman sağlarken genellikle bu sigortayı şart koşar.
- Business interruption / loss of profit
- Önemli bir hasar sonrası faaliyet durduğunda, ciro ve kâr kaybını kapsar.
- Özellikle tek lokasyonlu üretim tesisleri ve lojistik merkezleri için kritik bir güvenlik yastığıdır.
Yönetim, ürün ve dijital riskler
- Product liability
- Üretici veya ithalatçı olarak piyasaya sunduğunuz ürünlerin neden olabileceği zararlar için devreye girer.
- AB pazarına ihracat yapan Kosova şirketleri için özellikle önemlidir.
- Directors & Officers (D&O)
- Yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerin şahsi sorumluluğuna yönelik iddiaları kapsar.
- Kurumsal yönetim kültürü gelişmiş, yabancı ortaklı veya yatırım almayı planlayan şirketlerde yaygındır.
- Cyber insurance
- Veri ihlalleri, sistem kesintileri, fidye yazılım saldırıları gibi riskleri kapsar.
- KVKK benzeri veri koruma yükümlülüklerinin arttığı bir ortamda, özellikle e‑ticaret, SaaS, fintech şirketleri için hızla “çekirdek” statüsüne yaklaşmaktadır.
Çalışan İstihdamında Sigorta ve Bildirim Yükümlülükleri
Çalışan istihdam ettiğiniz anda, sadece bordro ve gelir vergisi değil; sosyal güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği ve dolaylı olarak sigorta yükümlülükleri de devreye girer.
Kamu sosyal güvenliği vs. özel sigorta: Ayrımı netleştirin
Kosova’da çalışan istihdamı şu başlıklarda bildirim gerektirir:
- Vergi dairesine (TAK) bildirim – Gelir vergisi ve stopaj yönünden.
- Sosyal güvenlik kurumlarına bildirim – Emeklilik ve sosyal koruma yükümlülükleri için.
Bu kamusal sistem, çalışanlara asgari bir sosyal güvenlik zemini sunar. Ancak:
- Bir iş kazası veya meslek hastalığı halinde, işverenin hukuki ve mali sorumluluğu devam eder.
- Yüksek tazminat talepleri, sadece sosyal güvenlik sistemiyle sınırlı kalmaz.
Bu nedenle, kamusal sosyal güvenlik ile employer’s liability (özel işveren sorumluluk sigortası) arasında net bir ayrım yapmak gerekir. İlki bir yasal zorunluluk, ikincisi ise tazminat risklerini yönetmek için güçlü biçimde önerilen bir özel sigorta katmanıdır.
Yabancı çalışanlar ve sağlık sigortası
Yabancı personel için oturma ve çalışma izni süreçlerinde, genellikle bir sağlık sigortası veya genel sigorta teminatı kanıtı istenir. Bu, hem çalışanınızın hem de şirketinizin göç ve iş hukuku nezdinde güvenli konumlanmasını sağlar.
Özellikle çok uluslu ekiplerle çalışan şirketler için, grup sağlık, ferdi kaza ve seyahat sağlık sigortaları hem çalışan deneyimini iyileştirir hem de işveren markasını güçlendirir.
İlk 90 Gün İçin Pratik Sigorta ve Uyum Yol Haritası
Kosova’da yeni bir şirket kurduğunuzda, ilk 90 gün içinde aşağıdaki adımları sistematik biçimde ele almanız, hem yasal riskleri azaltır hem de sigorta maliyetlerini optimize eder:
1. Hafta: Hukuki form ve faaliyet analizi
- Şirket türü (LLC, JSC, branch) ve ortaklık yapısını netleştirin.
- Faaliyet kodlarınızı (NACE) gözden geçirerek:
- İnşaat, sağlık, finans, sigorta, taşımacılık gibi regüle bir alanda mısınız?
- Kamu ihalesi, büyük perakende zincirleri, AB’ye ihracat gibi planlarınız var mı?
Bu analiz, hangi sigortaların kanunen zorunlu, hangilerinin sözleşmesel olarak fiilen zorunlu olduğunu belirlemenin ilk adımıdır.
2.–4. Hafta: Zorunlu ve çekirdek poliçelerin alınması
- Şirketin üzerine kayıtlı araçlar varsa:
- Motor Vehicle TPL poliçelerini yaptırın.
- Kasko ve geniş sorumluluk teminatlarını, operasyon ölçeğinize göre değerlendirin.
- Ofis, depo, üretim alanı gibi fiziksel lokasyonlar için:
- Property insurance (yangın, sel, deprem, hırsızlık vb.),
- Public liability (ziyaretçiler ve üçüncü kişiler için)
poliçelerini devreye alın.
- İnşaat, proje veya montaj işiniz varsa:
- CAR/EAR poliçelerini, sözleşme ve ihale şartnameleriyle uyumlu olacak şekilde tasarlayın.
1.–3. Ay: İnsan kaynağı ve yönetişim katmanı
- Çalışan sayınız arttıkça:
- Employer’s liability,
- Grup sağlık ve ferdi kaza
sigortalarını kademeli olarak ekleyin.
- Yabancı yönetici ve uzmanlar için:
- Seyahat sağlık,
- Geniş kapsamlı uluslararası sağlık planlarını
göç rejimi ve şirket politikalarınıza göre tasarlayın.
- Kurumsal yapı ve ölçek büyüdükçe:
- D&O (yönetici sorumluluk) ve
- Cyber insurance
gibi ileri seviye risk yönetimi araçlarını gündeme alın.
Tüm bu adımları atarken, poliçelerin CBK lisanslı şirketler üzerinden, Kosova hukukuyla uyumlu şekilde düzenlenmesine özellikle dikkat edin. CBK’nın lisans ve gözetim belgelerini resmî dokümanlar üzerinden kontrol etmek mümkündür.
Corpenza Nasıl Değer Katar? – Kosova’da Sigorta ve Zorunluluklar İçin Profesyonel Yaklaşım
Uluslararası yatırımcılar için Kosova, hızlı şirket kuruluşu, rekabetçi maliyetler ve AB ile uyumlu regülasyonlar sayesinde çekici bir pazar. Ancak, farklı hukuk sistemleri, dil bariyerleri ve sektörel regülasyonlar, özellikle ilk yıl içinde yanlış yorumlanan sigorta ve bildirim yükümlülükleri üzerinden ağır maliyetler yaratabilir.
Corpenza olarak, Kosova’da:
- Şirket kuruluşu ve yapılandırma (LLC, JSC, şube, bağlı ortaklık),
- Oturum ve çalışma izinleri,
- Uluslararası muhasebe, bordro ve vergi uyumu,
- Posted worker modeliyle personel kiralama ve vergi optimizasyonu,
- Sigorta gereksinimlerinin faaliyet ve sektör bazında haritalanması,
alanlarında entegre bir danışmanlık yaklaşımı sunuyoruz.
Sigorta tarafında, doğrudan poliçe satmak yerine:
- Faaliyet planınıza göre hangi poliçelerin:
- Kanunen zorunlu,
- Ruhsat/sözleşme gereği fiilen zorunlu,
- Risk yönetimi açısından “iyi ki var” kategorisinde
olduğunu birlikte analiz ediyoruz.
- CBK lisanslı yerel ve uluslararası sigorta sağlayıcılarıyla uyumlu bir yapı kurmanız için yol haritası çıkarıyoruz.
- Uluslararası grup yapınız varsa, global poliçeleriniz ile Kosova’daki yerel teminatların çakışmamasını veya boşluk yaratmamasını sağlamak üzere yapılandırma önerileri geliştiriyoruz.
Böylece Kosova’daki işinizi, sadece yasal minimumlara değil, kurumsal risk yönetimi standartlarına göre konumlandırabilirsiniz.
Sonuç: Kosova’da Şirket Kurarken Sigorta ve Zorunlulukları Stratejik Düşünün
Kosova’da şirket kurmak hızlı ve görece düşük maliyetli. Fakat kuruluş işlemlerinin hemen ardından gündeme gelen:
- KBRA/ARBK tescili sonrası vergi ve sosyal güvenlik bildirimleri,
- Şirket araçları için zorunlu Motor Vehicle TPL,
- Sektöre bağlı employer’s liability, public liability, CAR/EAR, professional liability gibi sigortalar,
- Varlıklarınızı ve nakit akışınızı koruyan property ve business interruption poliçeleri
gibi başlıklar, işinizi sürdürülebilir ve yatırımcılar nezdinde güvenilir kılmanın temel unsurlarıdır.
Kuruluş aşamasında bu çerçeveyi doğru kurgulamak, hem gereksiz sigorta maliyetlerini önler hem de gerçek riskleriniz için doğru teminat seviyesini elde etmenizi sağlar. Uluslararası yapı, yabancı çalışanlar veya sınır ötesi operasyonlar söz konusu olduğunda, bu dengeyi kurmak için profesyonel bir bakış açısı neredeyse vazgeçilmez hale gelir.
Corpenza, Kosova ve Avrupa genelinde şirketleşme, sigorta gereksinimleri, payroll, posted worker ve yatırımla oturum/vatandaşlık süreçlerini tek bir çatı altında ele alarak, hedefiniz ister bölgesel bir operasyon ister Avrupa’ya açılan bir merkez olsun, işinizi hukuken sağlam ve ticari olarak esnek bir zemine oturtmanıza yardımcı olur.
Önemli Uyarı (Disclaimer): Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki, vergi veya finansal danışmanlık niteliği taşımaz. Kosova mevzuatı ve uygulamaları zaman içinde değişebileceği için, karar almadan önce güncel resmî kaynakları ve ilgili yasaları kontrol etmenizi ve alanında uzman bir hukukçu, mali müşavir veya profesyonel danışmandan destek almanızı öneririz.
