Yaptırım taraması, müşteri kabul formundaki adı bir listeye yazdırmaktan ibaret değildir. Şirket adı, imza yetkilisi, nihai fayda sahibi, ödeme hesabı, mal veya hizmet, teslim yeri ve aracı taraflar aynı işlem dosyasında görülmelidir. Amaç bir eşleşme çıktısı üretmek değil, hangi bilgilerin hangi tarihte kontrol edildiğini ve neden devam ya da durma kararı verildiğini gösterebilmektir.
Bu yazı operasyonel bir başlangıç akışı sunar. Uygulanacak hukuk; şirketin kurulduğu yer, işlemin tarafları, ödeme ve finansman kanalı, ürünün menşei ve teslimat rotası gibi olgulara göre değişir. Avrupa Komisyonu, AB yaptırımlarının AB yetki alanında AB vatandaşları, AB içinde bulunan kişiler ve burada iş yapanlar için bağlayıcı olduğunu açıklar. ABD bağlantısı bulunan işlemlerde OFAC kaynakları ayrıca değerlendirilmelidir.
1. Kapsamı işlem başlamadan yazın
İlk ekran, müşteri veya tedarikçiyle sözleşme imzalanmadan ve para hareketi başlatılmadan önce yapılmalıdır. Dosyaya tüzel kişinin tam adı, kayıt numarası, ülke, faaliyet alanı, imza yetkilileri, doğrudan ve dolaylı sahiplik bilgileri, teslimat ve fatura ülkeleri ile banka bilgileri girilir. Satış ekibinin tuttuğu bilgi ile sözleşme taslağı, şirket kaydı ve ödeme talimatındaki bilgi uyuşmuyorsa uyuşmazlığı kapatmadan sonraki adıma geçmeyin.
Risk sınıflandırması da dosyanın parçasıdır. Coğrafya, ürün veya hizmet, müşterinin faaliyet konusu, aracılar, ödeme düzeni ve olağandışı hız ya da güzergâh işaretleri hangi ek kontrolün gerektiğini belirler. OFAC'nin uyum çerçevesi, risk değerlendirmesinin müşteriler, tedarik zinciri, aracılar, karşı taraflar, ürünler, hizmetler ve coğrafi temas noktalarını dikkate almasını önerir. Bu bir otomatik onay kuralı değildir; inceleme derinliğini seçmek için kayıtlı bir gerekçedir.
2. Tarama kaydını tekrar üretilebilir kılın
Tarama, müşteri tüzel kişiliğiyle sınırlı kalmamalıdır. Dosyada nihai fayda sahipleri, yöneticiler, imza yetkilileri, bilinen aracılar ve ödeme hesabının lehtarı için ayrı arama satırları bulundurun. Her satırda kullanılan veri kaynağı, arama tarihi ve saati, arama terimi, olası eşleşmenin sonucu ve inceleyen kişinin adı yer almalıdır. İsim benzerliği tek başına eşleşme veya temiz sonuç anlamına gelmez.
Resmî liste kaynağını ve sürümünü kaydedin. OFAC Sanctions List Service, güncel SDN ve konsolide non-SDN verilerine erişim sunduğunu belirtir. AB kapsamındaki işlemler için Avrupa Komisyonu yaptırım kaynakları ve ilgili düzenlemenin yürürlükteki metni kontrol edilmelidir. Liste aracı, şirket kaydı veya müşteri beyanı birbiri yerine geçmez; farklı sorulara verilen kanıtlardır.
3. Olası eşleşmeyi ticari ekipten ayırın
Olası bir eşleşmede satış veya operasyon ekibinin tek başına "yanlış kişi" notu ile dosyayı kapatmasına izin vermeyin. Eşleşme kimlik bilgileri, ülke, doğum veya kuruluş bilgisi, adres, sahiplik ve işlem bağlamıyla karşılaştırılmalıdır. Belirsizlik sürüyorsa işlem ve ödeme durdurulur, yetkili uyum veya hukuk sorumlusuna eskalasyon yapılır. Karar, kullanılan kanıtları ve kararın dayandığı kuralı içermelidir.
Bu ayrım ticari baskıyı yönetir. OFAC çerçevesi, merkezi olmayan ve tutarsız uygulanan uyum fonksiyonlarının, resmî eskalasyon yolunun bulunmamasının ve yetersiz gözetimin ihlal riskini artırabildiğini anlatır. Şirketinizin ölçeğine uygun basit bir kural yeterli olabilir: eşleşme, sahiplik belirsizliği, yüksek riskli rota veya standart dışı ödeme varsa uyum onayı olmadan sözleşme ve ödeme ilerlemez.
4. Onaydan sonra dosyayı kapatmayın
Tarama kararı bir son kullanma tarihi taşımalıdır. Yeni sahiplik bilgisi, yeni imza yetkilisi, yeni banka hesabı, ürün değişikliği, rota değişikliği veya yeniden sözleşme, dosyanın yeniden açılması için tetikleyici olabilir. Periyodik yeniden tarama sıklığını risk sınıfına bağlayın ve sorumluyu belirleyin. Acil durumlarda kimin işlemi durdurabileceği ve kimin dış danışmanlık veya yetkili makama başvuracağı da yazılı olmalıdır.
Bu akış, belirli bir yaptırım rejimine ilişkin hukuki görüş değildir. Resmî kaynakların güncelleme tarihlerini, yürürlükteki mevzuatı ve ilgili ulusal yetkili makamın yönlendirmesini işlem anında tekrar kontrol edin. Ülke, ürün, ödeme ve taraf yapısına göre çalışma kapsamını değerlendirmek için Corpenza ile iletişime geçebilirsiniz.
Resmî kaynaklar
Avrupa Komisyonu yaptırım kaynakları — kaynak sayfası 17 Kasım 2025 güncellemesini gösterir; erişim: 5 Ağustos 2026. OFAC Compliance Commitments Framework — 2 Mayıs 2019; erişim: 5 Ağustos 2026. OFAC Sanctions List Service — erişim: 5 Ağustos 2026.
Sık sorulan sorular
Liste aramasında sonuç çıkmaması müşterinin risksiz olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Tarama yalnızca kontrolün bir parçasıdır. Sahiplik, işlem rotası, ürün, ödeme ve karşı taraf bilgisi ile birlikte değerlendirilmelidir.
Tarama sonucunu ne kadar süre saklamalıyız?
Saklama süresi uygulanacak mevzuat, sözleşme ve iç politika ile belirlenir. Dosyada kaynak, tarih, karar, sorumlu kişi ve yeniden inceleme tetikleyicisi yer almalıdır.
