Avrupa’da oturum hakkı kazanmak isteyen yatırımcıların en sık karşılaştığı iki sorun vardır: Eşik yatırım tutarlarının hızla yükselmesi ve süreçlerin gereğinden fazla “yerleşme zorunluluğu” yaratması. Letonya Golden Vize (yatırımla oturum) bu iki başlıkta öne çıkar: Program, özellikle €60.000 toplam bütçe ile iş yatırımı üzerinden Avrupa Birliği içinde en erişilebilir oturum seçeneklerinden biri olarak konumlanır.
Bu rehberde, Letonya’nın Residence by Investment (yatırım yoluyla geçici oturum) programında €50.000 şirket sermaye yatırımı + €10.000 devlet harcı ile ilerleyen “iş yatırımı” rotasını; şartları, maliyetleri, vergi ve uyum yükümlülüklerini, başvuru adımlarını ve aile üyelerinin sürece dahil edilmesini uçtan uca ele alıyoruz.
Letonya Golden Vize nedir, kime uygundur?
Letonya Golden Vize, AB/AEA/İsviçre vatandaşı olmayan kişilerin Letonya’da belirli türde yatırım yaparak 5 yıllık geçici oturum izni almasına imkân verir. Bu izin, Letonya’da yaşama, çalışma ve eğitim gibi temel hakların yanında Schengen bölgesinde vizesiz seyahat kolaylığı sağlar.
Programın en dikkat çeken yönlerinden biri “her gün Letonya’da yaşama” zorunluluğunun bulunmamasıdır. Uygulamada, yatırımın sürdüğünü teyit etmek için yıllık doğrulama ziyareti beklenir. Bu yönüyle program, Avrupa’da oturum alıp işini farklı ülkelerde yöneten veya mobil yaşayan yatırımcılar için cazip bir çerçeve sunar.
Kimler başvurabilir?
- AB/AEA/İsviçre dışı ülke vatandaşları
- Adli sicili temiz olanlar
- Yatırım tutarının yasal kaynağını belgeleyebilenler
- Geçerli sağlık sigortası sunabilenler
- Letonya sosyal yardım sistemine yük olmadan geçimini sağlayabileceğini gösterenler
Bakmakla yükümlü olunan aile üyeleri dahil edilebilir mi?
Evet. Program kapsamında aile birleşimi perspektifi güçlüdür. Başvuruya genellikle şu aile üyeleri aynı çerçevede eklenebilir:
- Eş
- 18 yaş altı çocuklar
- Koşullara bağlı olarak bağımlı ebeveynler/büyükanne-büyükbaba
€60.000 ile Letonya Golden Vize: En düşük bütçeli iş yatırımı rotası
Letonya’da yatırım yoluyla oturumun en düşük bütçeli yolu, belirli kriterleri sağlayan bir şirkete sermaye koyarak ilerleyen iş yatırımı (business investment) modelidir. Bu modelde toplam minimum bütçe şu şekilde oluşur:
- €50.000 – Letonya’daki nitelikli bir şirkete sermaye (equity capital) yatırımı
- €10.000 – devlet harcı (state fee)
Bu rota, “gayrimenkul” gibi alternatiflere kıyasla daha düşük yatırım eşiği sunsa da operasyonel ve vergisel uyum boyutu nedeniyle daha fazla planlama gerektirir. Doğru şirket kurgusu, yatırımın kaynağı ve şirketin sürdürülebilirliği bu başvurunun omurgasını oluşturur.
Hangi şirketler “küçük şirket” kategorisinde değerlendirilir?
€50.000 sermaye yatırımı ile ilerlenen “küçük şirket” rotasında şirketin genel çerçevesi aşağıdaki kriterlerle tarif edilir:
- 50’den az çalışan
- Ciro/bilanço toplamı €10 milyon altında
- Ekonomik katkı göstergesi olarak yıllık en az €40.000 vergi ödeme beklentisi
- Şirket başına en fazla 10 yabancı yatırımcı sınırı
Önemli not: Bu rota “sadece para yatırıp kenara çekilme” yaklaşımına uygun değildir. Şirketin gerçek bir ekonomik faaliyet kurgusu ve doğru muhasebe/payroll düzeni gerektirir.
Alternatif yatırım seçenekleri (karşılaştırma amaçlı)
Bu yazının odağı €60.000’luk iş yatırımı rotası olsa da Letonya’da diğer yatırım türleri de bulunur. Bütçesi farklı olan yatırımcılar için genel çerçeve şöyledir:
- Büyük şirket yatırımı: €100.000 sermaye + €10.000 devlet harcı (daha büyük ölçekli firmalar)
- Gayrimenkul: €250.000 ve belirli bölgesel/kadastral koşullar + satın alma bedeli üzerinden ek kamu maliyetleri
- Devlet tahvili: €250.000 (toplam ücretler modele göre artabilir)
- Banka mevduatı / subordinated capital: €280.000 seviyeleri
Genel resimde Letonya, “en düşük yatırım eşiği” ile öne çıkarken; yatırım türüne göre pasif/aktif yönetim ihtiyacı ve toplam maliyet önemli ölçüde değişir.
Temel uygunluk şartları: Gelir yeterliliği ve fon kaynağı
Letonya oturum başvurularında yatırım kadar önemli iki başlık daha vardır: yaşam masrafları için yeterli finansal kapasite ve fonların yasal kaynağı. Program çerçevesinde sık kullanılan yıllık bakım fonu referansları şöyledir:
- Tek başvuran: yıllık €15.480
- Başvuran + eş: yıllık €20.640
- Çift + 1 çocuk: yıllık €22.188
Fon kaynağı tarafında ise banka hareketleri, gelir belgeleri, vergi beyanları ve varlık satışına ilişkin kayıtlar gibi belgelerle paranın kaynağını tutarlı biçimde ispatlamak kritik önem taşır. Bu aşamada yapılan çelişkiler, başvurunun hızını ve sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Başvuru süreci: Adım adım Letonya Golden Vize
1) Yatırımın kurgulanması ve tamamlanması
€60.000 rotasında ilk adım, Letonya’da kriterlere uygun bir şirket yapısının belirlenmesi ve €50.000 sermaye yatırımının usulüne uygun şekilde gerçekleştirilmesidir. Burada “şirketin mevcut mu yeni mi kurulacağı”, “yatırımın tek seferde mi aşamalı mı yapılacağı”, “ortaklık yapısı ve yatırımcı limiti” gibi tasarımlar belirleyicidir.
2) Evrak setinin hazırlanması
Başvuru dosyasında genellikle şu belgeler öne çıkar:
- Pasaport (genellikle en az 6 ay geçerlilik beklentisiyle)
- Adli sicil kaydı
- Sağlık sigortası
- Yatırımı gösteren belgeler (sermaye/ortaklık belgeleri, şirket kayıtları vb.)
- Fon kaynağı kanıtları (banka dökümleri, gelir ve vergi belgeleri)
- Aile bireyleri için bağları gösteren belgeler (evlilik, doğum kayıtları vb.)
Bu aşamada çeviri, apostil ve belge formatı standartlarına uyum, red riskini azaltır.
3) Başvurunun yapılması ve değerlendirme
Başvurular, prosedüre göre çevrimiçi kanallar ve/veya dış temsilcilikler üzerinden ilerleyebilir. Değerlendirme süreleri pratikte değişebilse de standart süreç için yaklaşık 1–3 ay bandı referans alınır. Ayrıca hızlandırılmış değerlendirme opsiyonları bulunabilir:
- 10 gün hızlandırma: €260
- 5 gün acil değerlendirme: €560
Bu ücretler, dosya kalitesinden bağımsız olarak yalnızca değerlendirme temposunu etkiler; uygunluk kriterlerini ortadan kaldırmaz.
4) Onay sonrası Letonya’ya giriş ve oturum kartı
Olumlu karar sonrası, belirli süre içinde Letonya’ya giriş yaparak oturum kartı (ID) süreçleri tamamlanır. Bu adım, biyometrik işlemleri ve resmi kayıtları içerir.
5) Yıllık uyum ve yatırımın korunması
Letonya Golden Vize “bir kerelik” bir işlem değildir. Yatırımın 5 yıl boyunca korunması ve yıldan yıla yatırımın sürdüğünün teyidi beklenir. İş yatırımı rotasında bu, şirketin gerçek faaliyetinin, kayıtlarının ve vergi uyumunun sürekliliğini gerektirir.
Maliyet kırılımı: €60.000 rota gerçekte neye mal olur?
Minimum bütçe şeffaf görünse de toplam maliyeti doğru okumak gerekir. €60.000 rota için temel maliyetler:
- €50.000 – sermaye yatırımı
- €10.000 – devlet harcı
- €160–€560 – başvuru/değerlendirme harcı (seçilen hızlandırma opsiyonuna göre)
Dolayısıyla pratikte minimum €60.160+ seviyesinden başlamak daha gerçekçidir.
Asıl kritik kalem: Şirketin yıllık vergi yükümlülüğü
İş yatırımı rotası, ekonomik katkıyı “şirketin vergi performansı” üzerinden de izler. Uygulamada şirketin yıllık en az €40.000 vergi ödeme beklentisi, yatırımcının iş modelini doğru kurmasını zorunlu kılar.
Vergi ve uyum: Yatırımcıyı neler bekler?
Letonya’da yatırım yoluyla oturum alan yatırımcılar için iki ayrı başlığı ayırmak gerekir:
- Şirket vergileri ve operasyonel uyum: muhasebe, bordro, KDV/kurumlar vergisi gibi yükümlülüklerin düzenli yönetimi
- Kişisel vergilendirme: yatırımcının Letonya’da doğan gelirleri üzerinden kişisel vergi etkileri (gelir türüne göre %20–%31 bandı referansları gündeme gelebilir)
Vergi mukimliği, çifte vergilendirme anlaşmaları, temettü politikası ve bordro kurgusu gibi konular yatırımın toplam maliyetini belirler. Bu nedenle “en ucuz Golden Vize” yaklaşımıyla başlayıp vergi ve uyum boyutu planlanmadan ilerlemek, sonradan beklenmedik maliyetler yaratabilir.
5 yılın sonunda ne olur? Yenileme, kalıcı oturum ve vatandaşlık perspektifi
Geçici oturum izni genellikle 5 yıl geçerlidir ve yatırım korunursa yenileme gündeme gelir. 5 yılın sonunda kalıcı oturum veya vatandaşlık düşünülürse, yalnızca yatırımın devamı yetmeyebilir; ek koşullar (örneğin dil yeterliliği gibi) devreye girebilir. Bu nedenle hedef “sadece Schengen erişimi” mi, yoksa “uzun vadeli AB’de yaşam” mı sorusuna en başta net yanıt vermek gerekir.
Letonya Golden Vize’nin avantajları: Neden bu program?
- Düşük giriş eşiği: €60.000 toplam bütçe ile AB içinde en erişilebilir seçeneklerden biri
- Schengen’de vizesiz dolaşım imkânı (kısa süreli seyahatler için)
- Fiziksel ikamet esnekliği: genel olarak yıllık doğrulama ziyareti odağı
- Aile dahil başvuru imkânı
- AB’de iş geliştirme ve şirketleşme planları için stratejik konum
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Programın uygun maliyetli olması, “risksiz” olduğu anlamına gelmez. En sık kritikleşen başlıklar:
- Şirket seçimi ve due diligence: uygun kriterleri sağlamayan veya sürdürülebilir olmayan şirket yapıları
- Vergi ve muhasebe uyumu: yıllık vergi beklentisinin iş modeline etkisi
- Fon kaynağı belgeleri: tutarsız açıklamalar ve eksik evraklar
- Yıllık uyum süreçleri: yatırımın devamını kanıtlama ve resmi bildirimler
Corpenza yaklaşımı: Yatırımı “oturum”a değil, sürdürülebilir yapıya dönüştürmek
Letonya’daki €60.000 iş yatırımı rotası, kağıt üzerinde basit görünse de pratikte şirketleşme, muhasebe, payroll ve uluslararası uyum disiplinlerinin birlikte çalışmasını gerektirir. Yatırımın korunması ve yenileme sürecinin sorunsuz ilerlemesi için şirketin gerçek faaliyetinin, vergi yükümlülüklerinin ve raporlamanın düzenli yürütülmesi kritik hale gelir.
Corpenza, uluslararası iş geliştirme ve mobilite ekseninde; şirket kuruluşu kurgusu, muhasebe ve vergi uyumu, bordro/payroll ve gerektiğinde yurtdışı istihdam modelleri gibi bileşenleri tek bir strateji altında ele alarak sürecin “başvuruda kalmamasını”, 5 yıllık dönem boyunca sürdürülebilir şekilde yönetilmesini hedefler. Bu tip programlarda profesyonel destek, yalnızca evrak hazırlamak için değil; yatırımın arkasındaki ekonomik yapıyı doğru kurmak için değer yaratır.
Sonuç: €60.000 ile Letonya oturumu mümkün, ancak doğru plan şart
Letonya Golden Vize, €50.000 sermaye yatırımı + €10.000 devlet harcı ile AB’de oturum almak isteyen yatırımcılar için güçlü bir alternatiftir. Özellikle “fiziksel ikamet esnekliği” ve “düşük giriş eşiği” birleştiğinde program önemli bir avantaj sağlar.
Bununla birlikte iş yatırımı rotasında başarıyı belirleyen unsur yalnızca yatırım tutarı değildir. Şirketin kriterlere uygunluğu, vergi ve operasyonel uyum, fon kaynağı ispatı ve yıllık doğrulama yükümlülükleri sürecin gerçek belirleyicileridir. Bu nedenle baştan doğru kurgulanmış bir şirket ve uyum planı, uzun vadede hem maliyeti hem riski yönetilebilir kılar.
Sorumluluk reddi (Disclaimer)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel veya finansal danışmanlık niteliği taşımaz. Letonya’nın yatırım yoluyla oturum programı ve uygulama kriterleri zaman içinde değişebilir. Başvuru öncesinde güncel mevzuat ve resmi prosedürlerin doğrulanması, ayrıca durumunuza özel değerlendirme için profesyonel danışmanlık alınması önerilir.
