2026'da satın alma siparişlerinde gördüğünüz kuralların çoğu hâlâ Incoterms 2020. Bu kurallar arka plan detayı değildir. Taşımanın kim tarafından ayarlanacağını, riskin hangi noktada devredeceğini ve mal fabrikadan çıktıktan sonra hangi yerel maliyetin marjınızı yiyeceğini belirler. Ucuz görünen teklif çok hızlı şekilde pahalı sevkiyata dönüşebilir.
Doğru kullanıldığında Incoterms, sevkiyata net bir operasyon haritası verir. Gelişigüzel seçildiğinde ise tedarikçiyle, forwarder'la ve gümrük müşaviriyle tam en yanlış anda tartışma çıkarır. Bu yapıyı baştan doğru kurmak istiyorsanız Corpenza'nın ithalat ve ihracat desteği, şirket kuruluşu ve muhasebe ile doğrudan danışmanlık ekibi çoğu projede birlikte çalışır.
Incoterms 2026'da tam olarak nedir ve neden hâlâ önemlidir?
Incoterms, satıcı ile alıcı arasında teslim görevlerini, masraf kalemlerini ve risk geçişini dağıtan ICC ticaret kurallarıdır. GOV.UK gümrük rehberi, bu kuralların görev, maliyet ve riskleri netleştirerek pahalı yanlış anlamaları azalttığını söylüyor. ICC'nin resmi Incoterms 2020 sayfası ise 2026'da hâlâ kullanılan güncel çerçeveyi oluşturuyor.
Önemi buradan geliyor. Üç harfli terim, gerçek operasyonda kimin teslim alacağını, ana navlunu kimin yöneteceğini, varış masraflarını kimin karşılayacağını ve ilk gümrük sorunu çıktığında kimin öne çıkacağını değiştirir. Incoterms her meseleyi çözmez. Ama pahalı sorunların çoğu burada başlar.
Hangi Incoterms tüm taşıma modlarında kullanılır, hangileri deniz taşımaya özeldir?
İlk ayrımı iki grup üzerinden yapın. GOV.UK sınıflandırmasına göre EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP tüm taşıma modlarında kullanılabilir. FAS, FOB, CFR ve CIF ise deniz ve iç su yolu taşımalarına ayrılmıştır. Sadece bu ayrımı doğru yapmak bile birçok kötü terim seçimini eler.
Yükünüz kamyonla terminale gidiyor, sonra gemiye biniyor, sonra yeniden karayoluna çıkıyorsa bu sınıflandırma önemlidir. Göze tanıdık gelen bir terim otomatik olarak doğru terim olmaz.
| Kural | Ne zaman mantıklı | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| EXW | Alıcı satıcı sahasından itibaren kontrol istiyorsa | Origin işlemleri ve ihracat adımları alıcıya erken yüklenir |
| FCA | Container veya multimodal sevkiyatta teslim noktası netse | Riskin geçtiği yer açıkça yazılmalıdır |
| FOB | Gerçek liman-liman deniz taşımada | Sadece deniz ve iç su yolu için |
| CIF / CIP | Taşıma ve sigortayı satıcı ayarlıyorsa | CIP ile CIF aynı sigorta seviyesini vermez |
| DAP / DPU | Satıcı yükü varış noktasına kadar getiriyorsa | DPU'da boşaltma satıcıdadır, DAP'ta değildir |
| DDP | Alıcı vergiler dahil teslim istiyorsa | İthalat gümrüğü, vergi ve formaliteler satıcıya biner |
Pratikte ithalatçılar en çok hangi terimleri karşılaştırır?
Birçok imalat sevkiyatında asıl karşılaştırma on bir kural arasında olmaz. Çoğu dosyada origin tarafında EXW ile FCA, varış tarafında ise DAP ile DDP karşı karşıya gelir. FOB ve CIF ise sevkiyat gerçekten deniz yapısına oturduğunda anlamlı kalır.
EXW ilk bakışta ucuz görünebilir. Ama GOV.UK açıklamasına göre EXW altında satıcı malı kendi sahasında alıcının tasarrufuna bırakır; toplama aracına yüklemek veya gerekli yerlerde ihracat gümrüğünü çözmek zorunda değildir. Yerelde operasyon kabiliyeti olmayan yabancı alıcı için bu, daha ilk günden sürtünme yaratır.
FCA çoğu zaman daha temiz çalışır. Aynı rehber, satıcının malı alıcının belirlediği taşıyıcıya veya kişiye satıcının sahasında ya da başka bir belirlenmiş noktada teslim ettiğini ve riskin orada geçtiğini söylüyor. Bu iyi bir zorlamadır. Teslim noktası net yazılmayan Incoterms çoğu zaman gerçek uyuşmazlığın başlangıcı olur.
Risk yaygın kullanılan Incoterms altında nerede geçer?
Risk fatura ödendiğinde geçmez. Seçilen kuralın tarif ettiği teslim noktasında geçer. GOV.UK özetleri bunu somutlaştırıyor: EXW altında mal alıcının tasarrufuna bırakıldığında, FCA altında named point'te taşıyıcıya teslim edildiğinde, FOB altında ise mal gemide olduğunda risk devreder.
Bu yüzden named place satırını fiyat kadar dikkatle okuyun. Sözleşmede FCA yazıp depo kapısı mı, terminal mi, taşıyıcıya fiili teslim noktası mı olduğu açık değilse ticari terim hâlâ eksiktir. Eksik yazılmış terim, hasar, gecikme veya red anında pahalıya patlar.
| Terim | Tipik risk geçiş noktası | Neden kritik |
|---|---|---|
| EXW | Satıcının sahasında mal alıcının tasarrufuna bırakıldığında | Alıcı çok erken kontrol alır |
| FCA | Belirlenen yerde taşıyıcıya veya yetkili kişiye teslim edildiğinde | Net handover kurgusu kurmaya zorlar |
| FOB | Mal gemiye yüklendiğinde | Gerçek deniz taşıma yapısında anlam kazanır |
| DAP | Mal named place'e boşaltmaya hazır şekilde geldiğinde | Satıcı taşıma riskini varışa kadar taşır |
| DPU | Named place'te boşaltma tamamlandıktan sonra | Boşaltma adımı da satıcıdadır |
| DDP | Varışta ithalat gümrüğü satıcı tarafından çözülmüş halde | En ağır yükümlülük seti satıcıya geçer |
Sigorta, boşaltma ve vergi tarafı ekonomiyi nasıl değiştirir?
Üç detay çoğu ekibin beklediğinden daha fazla para oynatır: sigorta kapsamı, boşaltma sorumluluğu ve ithalat formalitesi. ICC'nin resmi Incoterms 2020 açıklaması, CIF altında varsayılan sigorta seviyesinin Institute Cargo Clauses (C) olduğunu, CIP altında ise Institute Cargo Clauses (A) ya da benzeri daha yüksek korumanın gerektiğini açıkça yazıyor. Bunlar eşdeğer değildir.
Aynı ICC sayfası DPU'nun eski DAT'in yeniden adlandırılmış hali olduğunu da söylüyor. Fark önemlidir. DAP altında satıcı boşaltma yapmaz. DPU altında yapar. Bu tek operasyon farkı, yer ekipmanı planını da değiştirir, depo randevusunu da, bekleme maliyetini de.
Bir de DDP var. GOV.UK, DDP altında satıcının ithalat gümrüğünü çözdüğünü, ihracat ve ithalat vergilerini ödediğini ve gümrük formalitelerini yürüttüğünü açıkça belirtiyor. Bu nedenle DDP ancak satıcının hedef pazarda gerçekten kapasitesi varsa temiz çalışır. Kâğıt üzerinde rahat görünen terim, sahada dağılabilir.
Satın alma siparişinde üç harfin yanında başka ne yazılmalıdır?
Sadece koda güvenmeyin. Named place'i, Incoterms 2020 versiyonunu, ana taşımanın kim tarafından book edileceğini, hangi doküman setinin zorunlu olduğunu ve kural dışında kalan varış masraflarının nasıl ele alınacağını da yazın. Böylece belirsiz teklif, uygulanabilir talimata dönüşür.
- Şehir adı yetmez. Teslim noktasını açık yazın.
- Örneğin FCA İzmir warehouse, Incoterms 2020 gibi tam ifade kullanın.
- Ticari fatura, packing list, taşıma belgesi ve menşe desteğini kimin sağlayacağını belirtin.
- Sevkiyat çıktıktan sonra gümrük ek kanıt isterse kimin aksiyon alacağını yazın.
Ve terimi dosyanın geri kalanından koparmayın. GTİP sınıflandırması, lisans kontrolü, ambalaj, sigorta ve ödeme şartı hâlâ yan sütunda durur. Daha geniş dış ticaret yapısı kuruyorsanız Corpenza blog ile ithalat-ihracat pratiği bu boşlukları da kapatır.
SSS: Incoterms hakkında en çok sorulan sorular
2026 için yeni bir Incoterms seti var mı?
Hayır. Bu yazının doğrulama tarihi itibarıyla kullanılan çerçeve hâlâ Incoterms 2020. Bu yüzden sözleşmede sadece kısaltmayı değil, versiyonu da yazmak gerekir.
DDP alıcı için her zaman en güvenli seçenek midir?
Hayır. DDP rahat olabilir, ama ancak satıcı hedef ülkede ithalat gümrüğünü, vergi ödemesini ve yerel formaliteleri gerçekten yönetebiliyorsa sorunsuz çalışır.
FOB hava kargo veya kurye için kullanılabilir mi?
FOB, GOV.UK sınıflandırmasında deniz ve iç su yolu grubunda yer alır. Sevkiyat yapınız gerçekten deniz bazlı değilse önce tüm modlarda kullanılan kurallara bakın.
CIP ile CIF arasındaki pratik fark nedir?
Her ikisi de taşıma ve sigorta içerir. Ama ICC, CIP altında daha yüksek sigorta seviyesinin gerektiğini, CIF altında ise varsayılan seviyenin daha düşük kaldığını söylüyor.
İlk kez ithalat yapan biri varsayılan olarak EXW seçmeli mi?
Çoğu zaman hayır. EXW, origin tarafındaki kontrol ve işi çok erken şekilde alıcıya iter. Yeni ithalatçı için FCA, DAP veya daha net yapılandırılmış başka bir terim daha rahat çalışır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya vergisel danışmanlık değildir. İlk sevkiyat çıkmadan önce terimi, gümrük yapısını ve hedef pazar planını birlikte kontrol ettirmek isterseniz Corpenza ekibiyle görüşün.
