Danimarka'da bir anpartsselskab (ApS), muhasebe yükümlülüklerini ilk faturasını kestiği gün değil, CVR siciline işlendiği gün üstlenir. Defter tutma yükümlülüğü, resmî dijital posta kutusu Digital Post, KDV ve işveren kayıtları ile yıllık rapor takvimi tescille birlikte işlemeye başlar; üstelik resmî bildirimlerin çoğu, yabancı bir kurucunun henüz kurmamış olabileceği dijital kanallardan gelir.
Bu kontrol listesi, yeni tescil edilmiş bir ApS'i yöneten Danimarka dışından kurucular içindir. İlk mali yılı kapsar: Danimarka Defter Tutma Kanunu'nun gerekleri, KDV ve bordro kayıtlarının ne zaman zorunlu hâle geldiği, yıllık raporun işleyişi ve denetçi gerekip gerekmediği. Bu yazı genel bilgidir, muhasebe veya vergi tavsiyesi değildir; işlem yapmadan önce güncel eşik ve tarihleri Danimarka İşletme İdaresi (Erhvervsstyrelsen) ve Danimarka Vergi İdaresi kaynaklarından doğrulayın.
Tescil gününde hangi yükümlülükler başlar?
Virk üzerinden yapılan tescil şirkete bir CVR numarası kazandırır ve bunu üç sonuç izler. Birincisi, şirket zorunlu Digital Post almaya başlar; İşletme İdaresi, vergi idaresi ve mahkemelerin kullandığı bu resmî posta kutusunu ilk günden itibaren birinin MitID Erhverv ile açabilmesi gerekir, çünkü posta okunsa da okunmasa da süreler işler. İkincisi, defter tutma yükümlülüğü ilk işlemden itibaren geçerlidir; banka hesabı açılmadan önce ödenen kuruluş masrafları da buna dâhildir. Üçüncüsü, mali yıl esas sözleşmede sabitlenir.
İlk mali yıl gerçek bir karar gerektirir. Danimarka hukuku ilk dönemin on sekiz aya kadar uzamasına izin verir; örneğin eylülde tescil edilen bir şirket ilk hesaplarını ertesi yılın 31 Aralık'ında kapatabilir — kısa bir artık yıl yerine tek uzun dönem. Hangi seçeneğin daha iyi olduğu grup raporlamasına, vergi planlamasına ve maliyete bağlıdır. Bu kararı ilk bildirim tarihinde değil, kuruluşta verin.
Danimarka Defter Tutma Kanunu pratikte ne ister?
Defter Tutma Kanunu (bogføringsloven) işlemlerin doğru ve gerçekleştikten sonra mümkün olan en kısa sürede, belgeye dayalı olarak kaydedilmesini; kasa ve banka bakiyelerinin düzenli mutabakatını ister. Kayıtlar ve dayanak belgeler, ilgili oldukları mali yılın bitiminden itibaren beş yıl saklanmalıdır.
Danimarka ayrıca zorunlu dijital defter tutmaya geçti. Yıllık rapor yükümlülüğü olan şirketler, kayıtları ve belgeleri yedekli biçimde saklayan bir dijital muhasebe sistemi kullanmak zorunda: ya İşletme İdaresi'ne kayıtlı bir standart sistem ya da aynı şartları karşılayan özel bir kurulum. İlk yılındaki küçük bir ApS için pratik cevap neredeyse her zaman İdarenin kamuya açık listesindeki kayıtlı bir Danimarka standart sistemidir; yurt dışındaki grup defteri veya bir hesap tablosu kuralları tek başına nadiren karşılar.
KDV ve işveren kaydı ne zaman zorunlu olur?
KDV (moms) kaydı, vergiye tabi ciro on iki aylık dönemde 50.000 DKK'yı aştığında zorunludur; bu çizgiyi aşmayı bekleyen şirket, aşmadan önce kaydolmalıdır. Kayıt Virk üzerinden yapılır ve Vergi İdaresi bir beyan sıklığı atar; yeni ve küçük işletmeler genellikle altı aylık beyanla başlar. Sınır ötesi faaliyet ayrı bir katman ekler: AB'den mal ve hizmet alımları genellikle ters yüklemeli (reverse charge) bildirim gerektirir, başka AB ülkelerine satış ise orada yükümlülük doğurabilir. KDV akışlarını ilk faturadan önce haritalayın, sonra değil.
İlk çalışanın işe alınması — maaş alan kurucu dâhil — ilk bordrodan önce şirketin A-vergisi (stopaj) ve %8 işgücü piyasası katkısı (AM-bidrag) için işveren olarak kaydını gerektirir. Maaşlar her ay eIndkomst sistemine bildirilir; bordroyu kimin yürüteceğine (muhasebeci, bordro bürosu veya yazılım) erken karar verin.
İlk yıllık rapor nasıl işler?
Her ApS, hiç faaliyeti olmasa bile Finansal Tablolar Kanunu uyarınca İşletme İdaresi'ne yıllık rapor (årsrapport) sunar. Tipik bir yeni ApS, raporlama sınıfı B'ye girer; bu sınıfta sunum süresi mali yılın bitiminden itibaren altı aydır — kapanışı planlamadan önce kendi sınıfınızın güncel süresini doğrulayın. Rapor, dijital olarak gönderilmeden önce genel kurulca onaylanmalıdır.
İlk rapor, ilk mali dönemin tamamını — uzun ilk yıl seçtiyseniz on sekiz aya kadar işlemi — kapsar; ilk aylardaki defter disiplini tam da bu yüzden önemlidir.
Yeni bir ApS'e denetçi gerekir mi?
Şart değil. Küçük bir şirket, art arda iki mali yılda şu üç sınırdan en fazla birini aşıyorsa yasal denetimden vazgeçebilir: 4 milyon DKK bilanço toplamı, 8 milyon DKK net ciro ve ortalama 12 tam zamanlı çalışan. Yeni kurulan bir şirket, sınırların altında kalmayı gerçekçi biçimde bekliyorsa denetimi genellikle baştan devre dışı bırakabilir. Danimarka güvence kuralları son yıllarda daha büyük şirketler ve bazı riskli sektörler için sıkılaştırıldı; güncel eşikleri ve faaliyetinizi yakalayan bir sektör kuralı olup olmadığını doğrulayın.
Hukuku pratikten de ayırın: bankalar ve yatırımcılar, kanun istemese bile çoğu kez denetlenmiş rakam ister — denetçiyi devre dışı bırakmadan önce bunu sorun.
İlk yılda hangi vergi tarihleri önemli?
Kurumlar vergisi oranı %22'dir. Şirket, gelir yılı bittikten sonra yıllık kurumlar vergisi beyannamesini Vergi İdaresi'ne dijital olarak verir; yıl içinde peşin vergi (acontoskat) öder ve beyannameden sonra mahsuplaşma yapılır. İlk yılda peşin taksitler genellikle düşük ya da sıfırdır, çünkü önceki yıl rakamlarına dayanır — bu da kârlı bir ilk yılın ciddi bir bakiye vergi ödemesiyle bitebileceği anlamına gelir. Banka bakiyesini dağıtılabilir görmek yerine bütçeye vergi karşılığı koyun.
İki kurucu tuzağı: şirketten gayriresmî para çekmek, geri ödense bile vergiye tabi bir ortak kredisi doğurabilir; kâr payı ise ancak yasal usulle onaylanmış yedeklerden dağıtılabilir.
İlk yılda en sık yapılan hatalar neler?
- Kimsenin açmadığı Digital Post: uyarı yazıları ve süre bildirimleri okunmadan kalır.
- 50.000 DKK eşiği aşıldıktan sonra yapılan KDV kaydı.
- Belgesiz biçimde karışan özel ve şirket harcamaları ve bunun doğurduğu ortak kredisi sorunları.
- Hafife alınan yıllık rapor süresi: geç sunum yönetime kişisel harç yükler; devam eden ihlal şirketi zorunlu tasfiyeye götürebilir.
Yukarıdaki her maddenin ardındaki örüntü aynı: Danimarka'da ilk yıl uyumu, bir muhasebe probleminden önce bir takvim problemidir. Corpenza, yabancı ortaklı Danimarka şirketleri için kayıtları, muhasebe altyapısını ve bildirim takvimini kurar ve işletme büyüdükçe hizalı tutar. İlk son tarihleriniz sizin yerinize belirlenmeden Corpenza ile görüşün.
Kaynaklar: Danimarka İşletme İdaresi (Erhvervsstyrelsen); Danimarka Vergi İdaresi (Skattestyrelsen).
