Sırbistan, 15’lik düz kurumlar vergisi oranı, düşük operasyon maliyetleri ve AB pazarına yakınlığıyla son yıllarda girişimcilerin radarına giriyor. Ancak “düşük vergi” algısı tek başına yeterli değil; gerçek avantaj, vergilendirme esaslarını doğru kurgulayınca ortaya çıkıyor.
Bu yazıda, Sırbistan’da şirket kuruluşunda vergilendirme esaslarını, global ölçekte büyümek isteyen girişimci ve yatırımcılar için pratik bir çerçeveyle ele alıyoruz. Ayrıca, uzaktan ekip kuran ve uyum yükümlülüklerini sadeleştirmek isteyen şirketler için Corpenza’nın sağladığı mobilite, şirketleşme ve iş gücü çözümlerinin bu resme nasıl oturduğunu da örneklerle açıklıyoruz.
Sırbistan’da Kurumlar Vergisinin Temel Esasları
15’lik düz oran ve vergi matrahının belirlenmesi
Sırbistan’da kurumlar vergisi (Corporate Income Tax – CIT) oranı %15’tir ve hem yerleşik şirketlere hem de Sırbistan kaynaklı gelir elde eden dar mükellef yabancı şirketlere uygulanır. Bu oran, Almanya, Fransa gibi Batı Avrupa ülkelerinde %25–30’ları bulan oranlarla kıyaslandığında belirgin bir maliyet avantajı yaratır.
Vergi matrahı, şirketin yıllık net ticari kârı üzerinden oluşur. Muhasebe kârını vergiye uyarlarken:
- Vergiden indirilebilir giderleri (personel, kira, pazarlama, danışmanlık vb.),
- Sınırlı indirilebilir giderleri (faiz, bazı temsil ağırlama kalemleri),
- Kanunen kabul edilmeyen giderleri
doğru sınıflandırmak gerekir. Sırbistan, vergi matrahını yerel muhasebe standartlarına göre hesaplar; bu nedenle yerel tecrübeye sahip muhasebe ve vergi danışmanlığı kritik önem taşır.
Zararlarda ileriye taşıma ve grup yapılarında planlama
Şirket ilk yıllarında zarar ederse, bu zararları 5 yıl boyunca ileriye taşıyabilir ve ilerideki kârlardan düşebilir. Bu özellik, özellikle:
- Ürün geliştirme ve pazara giriş için yüksek başlangıç maliyetleri olan teknoloji girişimleri,
- Makine-teçhizat yatırımı yoğun üretim şirketleri
için vergi planlamasında ciddi esneklik sağlar. Birden fazla ülkede faaliyet gösteren gruplar, Sırbistan’daki şirketi; Ar-Ge, lojistik, bölgesel satış veya shared-service merkezi olarak kurgularken bu zararı ileri taşıma imkanını stratejiye dahil eder.
Corpenza perspektifi: Kuruluş anında vergi kurgusunu oturtma
Corpenza, Sırbistan’da şirket kurmak isteyen girişimci ve yatırımcılara, vergi boyutunu daha kuruluş aşamasında netleştiren bir yaklaşım sunar. Stratejik olarak:
- Şirket türü (özellikle limited şirket – d.o.o.) seçimini vergi yükümlülükleriyle uyumlu kurgular,
- Grup içi faturalama, hizmet ve lisans sözleşmelerini transfer fiyatlandırması kurallarına uygun tasarlar,
- Zarar ileriye taşıma ve yatırım teşviklerinin ilerideki etkisini senaryolarla analiz eder.
Böylece, yalnızca “şirket açma” değil, uzun vadeli sürdürülebilir vergi pozisyonu oluşturma hedefi gerçekleşir.
KDV, Stopaj ve Çifte Vergilendirme: Sınır Ötesi İşlemlerde Denge
KDV (VAT) yükümlülükleri ve nakit akışı etkisi
Sırbistan’da KDV oranları kısaca şöyle işler:
- Standart oran: %20 (çoğu mal ve hizmet),
- İndirimli oran: %10 (gıda, bazı tıbbi ürünler vb.),
- %0 oran: İhracat ve belirli uluslararası işlemler.
Belirli ciro eşiğini aşan şirketler için KDV kaydı zorunludur. İhracat odaklı çalışan, teknoloji ya da hizmet şirketleri açısından en kritik konu, KDV iadesinin nakit akışı üzerindeki etkisidir. Yanlış KDV sınıflandırması ve eksik belgeler, iade süreçlerini uzatır ve şirketin finansman maliyetini yükseltir.
Stopaj vergisi ve çifte vergilendirme anlaşmaları
Sırbistan, yurtdışına yapılan belirli ödemelerde stopaj uygular. Genel esaslar:
- Temettü, faiz ve royalty ödemeleri için standart stopaj genellikle %15 civarındadır.
- İlgili ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, oranlar anlaşma kapsamında düşebilir.
- Hizmet bedelleri, yönetim ücretleri ve lisans ödemeleri için ayrıca değerlendirme gerekir.
Örneğin; Sırbistan’da kurulu bir şirket, Türkiye’de yerleşik ana şirkete temettü dağıtırken, Türkiye–Sırbistan çifte vergilendirme anlaşması kapsamında daha düşük stopaj oranı uygulama imkanı doğabilir. Bu noktada, yerel vergi idaresi ve anlaşma metni birlikte değerlendirilir.
Uluslararası iş gücünde gelir vergisi ve sosyal güvenlik
Şirkete bağlı çalışanların gelir vergisi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri, toplam vergi maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturur. Sırbistan’da:
- Çalışan maaşları üzerinden kişisel gelir vergisi uygulanır.
- İşveren ve çalışan, sosyal güvenlik primlerini birlikte üstlenir.
- Çifte sosyal güvenlik anlaşmaları ve geçici görevlendirmelerde (posted worker) istisnalar devreye girebilir.
Özellikle uzaktan çalışan ve birden fazla ülkeden personel istihdam eden şirketler için, her çalışanın hangi ülkede sigortalı görüneceği ve maaşın nerede vergiye tabi olacağı, hem vergi riskini hem de çalışan memnuniyetini etkiler.
Corpenza ile payroll ve personel kiralama çözümü
Corpenza, Sırbistan dahil çeşitli ülkelerde:
- Payroll (bordro) hizmetiyle; uzaktan çalışan veya sözleşmeli personelin maaşlarını yerel mevzuata uygun öder ve firmaların bu maliyetleri gider yazmasını sağlar,
- Personel kiralama ve posted worker modeliyle; geçici istihdam ve sınır ötesi görevlendirmelerde işveren yükümlülüklerini sadeleştirir.
Böylece şirketler, Sırbistan’da fiziksel varlık kurmadan veya yerel İK ekibi oluşturmadan, uyumlu bir şekilde ekip kurabilir ve vergi riskini minimize eder.
Sırbistan’da Vergi Kayıtları, Beyanlar ve Uyum Yönetimi
Şirket kuruluşuyla eş zamanlı vergi kaydı
Şirket, Sırbistan İşletme Sicili (SBRA) üzerinden tescil olduktan sonra vergi numarası (PIB) alır ve kurumlar vergisi mükellefiyeti başlar. Kuruluşu takip eden kısa süre içinde ilk (avans) vergi beyanını sunmak gerekir; bu beyan, yıl içindeki geçici vergi ödemelerini belirler.
İlk yılda henüz gerçekleşmiş tarihsel veriler olmadığı için, bu beyanı gerçekçi projeksiyonlar üzerinden oluşturmak gerekir. Yanlış tahminler, gereksiz nakit çıkışı veya yıl sonu düzeltmelerinde ilave yük oluşturur.
Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ve denetim
Şirketler yıllık vergi beyannamesini, ilgili hesap döneminin bitimini takiben belirlenen süre içinde verir. Belli büyüklüğün üzerindeki şirketler için bağımsız denetim zorunluluğu devreye girer ve denetlenmiş finansal tablolar vergi beyanının temelini oluşturur.
Burada kritik başlıklar:
- Transfer fiyatlandırması dokümantasyonu (grup içi işlemler için),
- Ar-Ge, yatırım teşvikleri gibi vergi avantajlarının ilgili belgelerle desteklenmesi,
- Faiz giderleri, amortisman ve şüpheli alacaklar için yasal sınır ve kriterlere uyum.
KDV ve bordro beyanları: Operasyonel disiplin
KDV ve bordro (payroll) beyanları aylık veya üç aylık periyotlarda yapılır. Özellikle:
- KDV’de geç beyan ve ödeme, günlük gecikme faizi ve para cezası doğurur,
- Bordroda yanlış vergi ve sigorta primi hesaplaması, geriye dönük tahakkuk ve cezalarla sonuçlanır,
- Yabancı para cinsinden ödemelerde kur farklarının muhasebeleştirilmesi vergi matrahını etkiler.
Finans ekibini Sırbistan mevzuatına adapte etmek yerine, yerel deneyime sahip bordro ve muhasebe ekibiyle çalışmak, özellikle ilk iki yıl riskleri ciddi ölçüde azaltır.
Corpenza’nın vergi uyumu ve muhasebe yaklaşımı
Corpenza, Sırbistan’da şirket kuran müşterilerine sadece kuruluş dosyalarını hazırlamakla kalmaz; devamında:
- Uluslararası muhasebe standartlarıyla uyumlu yerel muhasebe kayıtlarını tutar,
- Kurumlar vergisi, KDV ve bordro beyannamelerini zamanında ve doğru bir şekilde hazırlar,
- Vergi incelemeleri ve resmi yazışmalar sırasında şirketi temsil eder.
Bu model, özellikle Türkiye, AB ve Körfez ülkeleri gibi farklı vergi sistemlerine tabi yatırımcıların, Sırbistan bacağındaki uyum sürecini tek elden yönetmesini sağlar.
Yatırım Teşvikleri, Golden Visa ve Vergi Optimizasyonu
Vergi teşvikleri: Sektör ve ölçeğe göre fırsatlar
Sırbistan; üretim, teknoloji ve ihracata dayalı projeleri çekmek için çeşitli vergi teşvikleri uygular. Uygulamada öne çıkan başlıklar:
- Belli tutarın üzerinde yatırım ve istihdam sağlayan projelere kurumlar vergisi indirimleri,
- Ar-Ge ve teknoloji geliştirme faaliyetleri için artırımlı gider yazma imkanı,
- Serbest bölgelerde KDV ve gümrük vergisi avantajları.
Bu teşviklerin bir kısmı otomatik uygulanmaz; yatırım planını önceden yapılandırmak ve ilgili kurumlarla süreçleri başlatmak gerekir. Yatırım kararını duyurduktan sonra teşvik aramak, çoğu zaman kaybedilmiş fırsat anlamına gelir.
Şirketleşme üzerinden oturum, golden vize ve vatandaşlık perspektifi
Sırbistan’da şirket kurmak, birçok yatırımcı ve profesyonel için sadece ticari değil, mobilite odaklı bir hamledir. Şirket üzerinden:
- Oturma ve çalışma izinleri için yasal zemin oluşturma,
- Aile bireyleri için ikamet ve eğitim planlaması yapma,
- Orta vadede yatırımla oturum veya vatandaşlık programlarına geçiş
gündeme gelir. Sırbistan, AB üyelik sürecine paralel olarak yabancı yatırımcılar için esnek çözümler sunar; bu çözümler, “golden visa” benzeri programlarla birlikte düşünüldüğünde çok ülkeyi kapsayan bir mobilite stratejisine dönüşür.
Corpenza ile entegre mobilite ve vergi planlaması
Corpenza, Sırbistan’da şirketleşme sürecini; oturma izni, çalışma izni ve uzun vadeli mobilite planlarıyla entegre şekilde tasarlar. Uygulamada:
- Şirket kuruluşunu, yatırım tutarı ve iş planıyla uyumlu oturum/çalışma izni dosyalarıyla birlikte kurgular,
- Yatırımla vatandaşlık ve golden vize hedeflerine uygun ülke ve yapı seçimini karşılaştırmalı olarak analiz eder,
- Vergi optimizasyonu bakış açısıyla; gelirlerin hangi ülkede, hangi oranlarla vergileneceğini, çifte vergilendirme anlaşmaları ışığında planlar.
Böylece, Sırbistan’daki şirket sadece ticari bir araç değil, aynı zamanda global mobilite ve varlık planlamasının temel taşı haline gelir.
Global Genişleme Stratejisinde Sırbistan: Pratik Öneriler ve Son Adımlar
Riskleri azaltmak için ilk günden atılacak adımlar
Sırbistan’da şirket kurmayı ve vergisel avantajlardan yararlanmayı planlarken, aşağıdaki adımları netleştirmek büyük fark yaratır:
- Hedef pazar haritası: Sırbistan’dan hangi ülkelere ürün/hizmet satacaksınız?
- Grup yapısı: Holding, bölgesel merkez ve yerel operasyonların konumları net mi?
- İş gücü modeli: Tam zamanlı, uzaktan, sözleşmeli veya posted worker kombinasyonu nasıl olacak?
- Çifte vergilendirme: Ana ülkenizle Sırbistan arasındaki anlaşma şartlarını incelediniz mi?
- Vergi takvimi: Kurumlar vergisi, KDV, bordro ve sosyal güvenlik takvimleri net mi?
Resmi kaynaklar ve düzenli mevzuat takibi
Sırbistan vergi mevzuatı, AB’ye uyum süreci nedeniyle güncellenmeye devam eder. Güncel oran ve düzenlemeleri takip etmek için örneğin aşağıdaki kaynaklardan yararlanabilirsiniz:
- Trading Economics – Serbia Corporate Tax Rate
- PwC – Serbia Corporate Income Tax Özeti
- Eurofast – Serbia Tax Card 2025 (PDF)
Bu kaynaklar, genel çerçeveyi görmenizi sağlar; ancak somut yatırım kararlarında mutlaka şirketinize özel profesyonel danışmanlık almanız gerekir.
Corpenza ile Sırbistan ve ötesinde sürdürülebilir yapı kurma
Corpenza, Avrupa’da ve global ölçekte şirketleşme, vergi optimizasyonu, mobilite ve uluslararası iş gücü yönetimi alanlarında entegre bir hizmet sunar. Sırbistan özelinde:
- Şirket kuruluşu ve oturma/çalışma izinlerini tek dosya altında yönetir,
- Uluslararası muhasebe, bordro ve personel kiralama çözümleriyle operasyonel yükü azaltır,
- Yatırımla oturum ve vatandaşlık hedefleriyle uyumlu vergi yapılarını kurgular.
Sırbistan’ı yalnızca “düşük vergi” destinasyonu olarak değil, global genişleme stratejinizin sağlam, uyumlu ve ölçeklenebilir bir parçası olarak ele aldığınızda, vergi avantajı sürdürülebilir rekabet gücüne dönüşür. Doğru kurgulanmış bir şirket yapısı, kontrollü vergi yükü ve iyi tasarlanmış bir mobilite planı, bu dönüşümün temelidir.
