2026 yılı, Özbekistan’da şirket kurmak ve vergi planlaması yapmak isteyen yatırımcılar için tam anlamıyla bir dönüm noktası olacak. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ilan edilen “15 dakikada işletme başlat” modeli, dijital vergi idaresi ve KOBİ’lere yönelik yeni teşvikler, ülkeyi Orta Asya’da iş yapma açısından çok daha rekabetçi bir konuma taşıyor.
Özbekistan Neden 2026’da Gündeminize Girmeli?
Türkiye’den Orta Asya’ya açılmak, Rusya ve BDT pazarına yakın üretim yapmak veya IT ve e-ticaret operasyonlarınızı düşük maliyetli bir ülkeye taşımak istiyorsanız, Özbekistan’ın 2026 reformları stratejik bir fırsat sunuyor.
Ancak bu fırsatın bir de karmaşık tarafı var: Yeni dijital kayıt sistemi, değişen vergi oranları, ciro vergisi ve KDV rejimi arasındaki geçiş kuralları, bireysel girişimcilere tanınan yeni haklar ve e-ticaret platformlarına getirilen ilave yükler… Yanlış bir adım, gereksiz vergi yükü ve bürokratik gecikmelere yol açabilir.
Aşağıda 2026 itibarıyla Özbekistan’da şirket kuruluşu ve vergi rejimini, yatırımcı ve iş geliştirme perspektifinden, adım adım ve pratik olarak bulacaksınız.
2026 Reformlarının Çekirdeği: “15 Dakikada İşletme Başlat” Sistemi
1 Ocak 2026’dan itibaren Özbekistan, işletme kuruluşu için birleşik bir dijital platform devreye alıyor. Bugün hâlâ yaklaşık bir haftaya kadar sürebilen şirket tescil süreci, yeni sistemle birlikte 15 dakikaya iniyor.
Birleşik Dijital Platform Nasıl Çalışacak?
Tek bir çevrimiçi “pencere” üzerinden, şirket kurmak için ihtiyaç duyduğunuz pek çok işlemi aynı anda yapabileceksiniz:
- Elektronik dijital imza alınması,
- Banka hesabı açılması ve aktivasyonu,
- İlgili faaliyet için gerekli lisans ve izin başvuruları,
- Dijital kira sözleşmesi imzalama (ticari adres kiralama süreçlerinin dijitalleşmesi),
- KDV mükellefi sertifikasının otomatik olarak alınması,
- Nakit kasiyer cihazlarının çevrimiçi kaydı,
- Şirket müdürünün Birleşik Ulusal Çalışma Sistemi’ne kaydedilmesi.
Tüm bu hizmetler isteğe bağlı olacak. Yani yalnızca ihtiyacınız olanları seçip, hepsinin ödemesini tek bir QR kod üzerinden toplu şekilde yapabileceksiniz. Bu entegrasyon, girişimcilerin idari harcamalarında yaklaşık 90 milyar som tasarruf ve devlet kurumlarıyla etkileşimde 15 güne kadar zaman kazanımı hedefliyor.
Hangi Şirket Tipleri Bu Sistemden Faydalanacak?
Dijital kayıt sistemi, genel olarak:
- Limited şirketler (LLC/MChJ),
- Anonim şirketler,
- Bireysel girişimciler,
- Küçük ve orta ölçekli işletmeler
için tasarlanıyor. Yabancı yatırımcıların da yerel ortaklık kurarak veya doğrudan yabancı sermayeli şirket şeklinde bu sistemden yararlanması bekleniyor.
2026’da Bireysel Girişimciler İçin Yeni Haklar ve Kolaylıklar
Özbekistan, mikro ve küçük işletme sahiplerinin kurumsal düzene daha hızlı geçmesini hedefliyor. Bu çerçevede 2026’dan itibaren bireysel girişimciler için önemli yenilikler geliyor.
Ticari İsim Kullanma Hakkı
Bugüne kadar bireysel girişimciler, faaliyetlerini yalnızca kendi tam isimleri altında yürütebiliyordu. 2026 itibarıyla bu durum değişiyor ve bireysel girişimciler de tıpkı tüzel kişiler gibi ticari isim kullanabilecek.
Bu, marka inşası, pazarlama ve kurumsal algı açısından özellikle e-ticaret ve hizmet sektöründeki girişimciler için büyük avantaj yaratacak.
Lisans, Unvan ve Adres Değişikliklerinde Otomatik Güncelleme
Yeni sistemle birlikte, işletmenin temel bilgilerinde değişiklik olduğunda bürokrasi ciddi şekilde azalıyor. Aşağıdaki unsurlarda değişiklik yaşandığında, sistem bilgileri:
- Ticari isim,
- Ticari adres,
- Organizasyon-hukuki form,
- Kurucuların kişisel verileri
otomatik olarak güncellenecek ve bu işlemler için ayrıca bir ücret alınmayacak. Bu özellikle ölçeklenen start-up’lar ve hızlı büyüyen KOBİ’ler için operasyonel esneklik sağlayacak.
2026 Vergi Politikası: Genel Çerçeve ve Sabit Kalan Oranlar
Özbekistan Ekonomi ve Finans Bakanlığı, 2026–2028 dönemi için vergi politikasının ana hatlarını açıkladı. Temel vergi oranlarının korunması, yatırımcı açısından öngörülebilirlik sağlıyor.
2026 İtibarıyla Temel Vergi Oranları
Açıklanan çerçeveye göre 2026’da uygulanacak başlıca vergi oranları şöyle:
- Kurumlar Vergisi: %15
- KDV: %12
- Gelir Vergisi (PIT): %12
- Sosyal Vergi: %12 (bütçe finanse kuruluşlar için %25)
- Ciro Vergisi: %4
- Tüzel Kişiler için Mal Vergisi: %1,5
- Tarım Arazisi Arazi Vergisi: Normatif değerin %0,95’i
Bu oranların sabit tutulması, yatırım ve iş planlaması yaparken 3 yıllık bir perspektifte vergi yükünü öngörebilmenizi sağlıyor. Özellikle %15 kurumlar vergisi ve %12 KDV kombinasyonu, bölgesel rekabet açısından halen cazip kabul ediliyor.
2026’da Artacak Vergiler: Arazi, Mülk, Su ve Enerji
Temel oranlar korunurken, bazı dolaylı ve varlık üzerine binen vergilere artış geliyor. Bu artışlar özellikle üretim, madencilik ve emlak yatırımı yapan şirketleri yakından ilgilendiriyor.
Arazi ve Mülk Üzerindeki Vergilerde %7 Artış
1 Ocak 2026’dan itibaren aşağıdaki kalemlerde %7 oranında artış öngörülüyor:
- Arazi kullanım vergisi,
- Mal (mülk) vergisi,
- Su kaynakları kullanım vergisi,
- Alt kaynak kullanım vergisi (maden, doğal kaynak),
- Mülk kirası için uygulanan minimum kira oranları.
Bu artışın, özellikle büyük arazi ve tesislere sahip sanayi işletmeleri, üretim tesisleri ve enerji yoğun sektörlerde maliyetleri yükseltmesi bekleniyor. Yatırım kararı alırken, 2026 sonrası projeksiyonlarda bu fazladan yükü mutlaka hesaba katmak gerekiyor.
Tüketim Vergilerinde Sağlık Odaklı Artışlar
Özbekistan, 2026 vergi politikasında sağlık odaklı bir yaklaşım benimsiyor ve bazı tüketim ürünlerine yeni vergiler getiriyor:
- Şeker içermeyen fakat tatlandırıcı içeren içecekler: Litre başına 500 som tüketim vergisi,
- Enerji içecekleri: Mevcut litre başına 2.000 som vergi, 2.150 som’a çıkarılıyor.
1 Nisan 2026’dan itibaren ise:
- Petrol ürünlerinin üretimi ve nihai tüketiciye satışı üzerindeki tüketim vergisi oranı %7 artırılabilecek,
- Polietilen granülleri için %10 ve doğal gaz için %12 oranları ise korunacak.
Bu değişiklikler, içecek, enerji, kimya ve petrol ürünleri sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin fiyatlandırma ve marj hesaplamalarını doğrudan etkileyecek.
Küçük İşletmeler ve Serbest Meslek Sahipleri İçin 2026 Teşvikleri
Özbekistan 2026’da mikro işletmelerin vergi yükünü azaltırken, aynı zamanda vergi tabanını sadeleştirmeye gidiyor.
Yıllık 1 Milyar Soma Kadar Ciroya %1 Ciro Vergisi
Yeni düzenlemeye göre:
- Yıllık cirosu 1 milyar soma kadar olan bireysel girişimciler,
- Serbest meslek sahipleri
için ciro vergisi oranı %1 olacak. Hâlihazırda 100 milyon som ile 1 milyar som arasında ciro yapanlar için uygulanan %4 ciro vergisi böylece ciddi şekilde düşmüş oluyor.
Sabit Gelir Vergisi ve Muafiyetlerde Değişiklik
Diğer taraftan sistemin sadeleşmesi adına:
- Bireysel girişimciler için sabit gelir vergisi tamamen kaldırılacak,
- Serbest meslek sahipleri için 100 milyon soma kadar gelir vergisi muafiyeti ortadan kalkacak.
Bu değişiklik, bazı kesimler için ilk bakışta ek yük gibi görünse de, ciro vergisindeki düşüş ve idari yüklerin azalması ile birlikte toplam maliyet çoğu küçük işletme için yönetilebilir kalacak.
Ciro Vergisinden KDV ve Kurumlar Vergisine Geçiş: Stratejik Eşik
Özbekistan’da birçok KOBİ, basitleştirilmiş ciro vergisi rejimi altında faaliyet gösteriyor. Ancak ölçek büyüdükçe KDV ve tam kurumlar vergisi rejimine geçmek kaçınılmaz.
2026’da Geçiş Yapan Şirketlere Özel Teşvikler
Ciro vergisinden KDV + kurumlar vergisi sistemine geçen şirketler için 2026’da şu teşvikler uygulanacak:
- Bir yıl boyunca kurumlar vergisinden muafiyet (CIT %0),
- Geçişten sonraki altı ay içinde yapılan muhasebe hizmeti giderlerini, ödenmesi gereken vergilerden düşme hakkı (aylık asgari ücretin 3,5 katını aşmamak kaydıyla).
Bu teşvik, ölçek büyütmeyi ve kurumsallaşmayı düşünen şirketler için ciddi bir fırsat. Doğru zamanda ve doğru modelle geçiş yapmak, ilk yıl vergi yükünüzü belirgin şekilde düşürebilir.
Kurumlar Vergisi Peşin Ödeme Eşiğinin Artırılması
2026’dan itibaren kurumlar vergisinin zorunlu aylık peşin ödemesi için gelir eşiği de artırılıyor:
- Mevcut eşik: 10 milyar som,
- Yeni eşik: 20 milyar som.
Bu sayede orta ölçekli şirketler için nakit akışı yönetimi daha esnek hale geliyor; peşin ödeme zorunluluğu daha yüksek hacimli işletmelerle sınırlanıyor.
E-Ticaret ve Pazar Yeri Şirketlerine 2026’da Vergi Artışı
Özbekistan, yüksek büyüme gösteren dijital ekonomi alanlarında vergi tabanını güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda e-ticaret şirketleri için vergi oranları yukarı çekiliyor.
Kimler Etkilenecek?
Aşağıdaki platform ve iş modelleri bu kapsama giriyor:
- Marketplace yapısındaki çevrimiçi pazar yerleri,
- Kendi stokuyla satış yapan çevrimiçi mağazalar,
- Abonelik modeliyle dijital ürün/hizmet sunan platformlar.
Yeni Oranlar (1 Ocak 2026’dan İtibaren)
- Kurumlar vergisi: %10’dan %15’e yükseliyor,
- Ciro vergisi: %3’ten %4’e yükseliyor.
Dolayısıyla, Özbekistan’ı lojistik ve müşteri hizmetleri üssü olarak seçen e-ticaret oyuncularının, kârlılık hesaplarını bu yeni oranlara göre revize etmesi ve gerekirse şirket yapılarını yeniden modellemesi gerekecek.
Vergi İdaresinde Dijitalleşme ve Basitleştirme
2026 vergi reformu yalnızca oran değişikliklerinden ibaret değil; vergi idaresinin işleyişi de giderek daha dijital ve sade hale geliyor.
Beklenen Başlıca Basitleştirmeler
Resmî belgelerde öne çıkan ve taslaklarda yer alan düzenlemeler özetle şu doğrultuda:
- E-beyan ve e-fatura altyapısının tüm KOBİ segmentine yaygınlaştırılması,
- KDV iadesi ve mahsubu süreçlerinin otomasyonunun artırılması,
- Küçük ölçekli mükellefler için risk bazlı denetim modeline geçilerek saha denetimlerinin azaltılması,
- İdari işlemler ve değişiklik bildirimlerinin büyük ölçüde birleşik dijital platform üzerinden yürütülmesi.
Bu gelişmeler, yabancı yatırımcılar için genellikle en zorlayıcı alan olan yerel bürokrasi ve denetim baskısını görece hafifletecek.
Uzbekistan’da Şirket Kurarken Stratejik Kararlar: Hukuki Form, Vergi Rejimi, Ölçek
2026 düzenlemelerini doğru okumak, baştan nasıl bir yapı kuracağınızı belirlemenizde kritik önem taşıyor.
Hangi Hukuki Form Ne Zaman Mantıklı?
- Bireysel girişimci / serbest meslek: 1 milyar soma altı ciroya hedefleyen, düşük riskli faaliyetler, hızlı giriş için uygun. %1 ciro vergisi avantajlı.
- Limited şirket (LLC/MChJ): Yatırımcı çekmek, ortaklık yapısı kurmak ve büyümeyi hedeflemek için genellikle en esnek form.
- Yerel ortaklı yapı: Regüle sektörler, kamu ihaleleri ve yerel ağlara erişim istenen durumlarda tercih ediliyor.
Ciro Vergisi mi, KDV + Kurumlar Vergisi mi?
İlk aşamada şu soruları yanıtlamak önemli:
- Ciro 1–3 yıl içinde kaç milyar som seviyesine çıkacak?
- Maliyet ve giderlerinizin KDV yükü ne kadar yüksek olacak?
- İhracat veya B2B tedarikçi rolünüz ağır basacak mı? (KDV iadesi/indirimi açısından kritik)
Düşük kâr marjlı, yüksek hacimli işlerde sadece ciro vergisi ile kalmak kısa vadede pratik görünebilir; ancak KDV indirim hakkı ve kurumlar vergisi teşvikleri orta vadede daha avantajlı hale gelebilir. 2026’da geçiş yapanlara tanınan bir yıllık kurumlar vergisi muafiyeti bu kararı daha cazip kılıyor.
Corpenza Yaklaşımı: Şirket Kuruluşu, Vergi Planlaması ve Personel Yapılanması
Özbekistan’da yeni vergi rejimi ve dijital şirket kuruluş sistemi, fırsatla riskin aynı anda yükseldiği bir ortam yaratıyor. Teknik olarak “15 dakikada şirket kurmak” mümkün; ancak yanlış vergi rejimi seçimi, hatalı sözleşme kurguları veya işe alım modelinde yapılan hatalar yıllarca sürecek maliyetlere dönüşebilir.
Corpenza Sizin İçin Ne Yapar?
Corpenza, Avrupa ve küresel pazarlarda olduğu gibi Özbekistan odaklı projelerde de aşağıdaki alanlarda uçtan uca destek sunar:
- Şirket kuruluş stratejisi: Hangi hukuki form, hangi vergi rejimi, hangi ortaklık yapısı? 2026 teşviklerini maksimum kullanacak modelin kurgulanması.
- Vergi ve muhasebe yapılanması: Ciro vergisi – KDV – kurumlar vergisi geçiş planı, sektörünüze özel vergi risk analizi.
- Uluslararası muhasebe ve payroll (EOR/bordro) hizmetleri: Özbekistan’da yerel istihdam yaratırken, Türkiye veya başka ülkelerdeki ana şirket yapınızla uyumlu bordro ve vergi planlaması.
- Personel kiralama ve posted worker modeli: Türkiye’den veya AB’den Özbekistan’a personel görevlendirmede vergi optimizasyonu ve sosyal güvenlik planlaması.
- Oturum izni ve mobilite: Yöneticilerinizin ve kilit personelin Özbekistan’da yasal oturum, çalışma izni ve gerekirse diğer ülkelerle bağlantılı mobilite stratejileri.
Amacımız, yalnızca şirket kuruluşu değil, vergisel açıdan optimize edilmiş, ölçeklenebilir ve regülasyon uyumlu bir yapı kurmanızı sağlamak.
Sonuç: Özbekistan 2026 – Düşük Bariyer, Yüksek Strateji İhtiyacı
Özbekistan, 2026 itibarıyla:
- 15 dakikada şirket kaydı yapılabilen,
- %15 kurumlar vergisi, %12 KDV ve küçük işletmeler için %1 ciro vergisiyle rekabetçi,
- Dijitalleşmiş vergi idaresi ve KOBİ dostu teşvikler sunan
bir iş ortamına dönüşüyor. Ancak aynı anda:
- Mülk, arazi, su ve madencilik üzerindeki vergilerde %7 artış,
- E-ticaret şirketleri için vergi oranlarının yükselmesi,
- Serbest meslek ve bireysel girişim rejimlerinde muafiyet/kaldırma dengesi
gibi unsurlar, planlama yapmadan adım atmayı riskli hale getiriyor.
Eğer stratejiniz Orta Asya’ya açılmak, üretim veya IT/e-ticaret operasyonlarınızı bu bölgeye yaymak ise, 2026 Özbekistan penceresini değerlendirmek için güçlü bir yıl olacak. Bu noktada, şirket kuruluşu, vergi, bordro ve uluslararası personel hareketliliğini bir arada görebilen bütüncül bir danışmanlıkla ilerlemek, orta ve uzun vadede kayda değer avantaj sağlayacaktır.
Sorumluluk Reddi
Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki bilgiler, 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi öngörülen düzenlemeler ve kamuya açık kaynaklara dayalıdır; ancak hiçbir şekilde hukuki, vergi veya finansal danışmanlık teşkil etmez. Özbekistan’da şirket kuruluşu, vergi planlaması veya yatırım kararı almadan önce, güncel mevzuatı resmî kaynaklardan kontrol etmenizi ve nitelikli bir hukuk/vergİ danışmanından profesyonel destek almanızı öneririz. Mevzuat, oranlar ve uygulama esasları, bu metnin yayımlanmasından sonra değişmiş olabilir.
