Kosova, düşük vergi oranları ve AB ile uyumlu mevzuat hedefi sayesinde yabancı yatırımcılar, uzaktan çalışanlar ve uluslararası şirketler için giderek daha cazip hale geliyor. Ancak bu cazibenin bir de “mali yükümlülükler” yüzü var. Özellikle vergi mukimliği, gelir türlerine göre farklı vergileme ve beyan tarihleri gibi noktalar, yabancılar için ciddi risk ve fırsatlar barındırıyor.
Bu yazıda, Kosova’da yabancı gerçek kişi ve şirketlerin hangi gelirler üzerinden, ne oranda ve nasıl vergilendirildiğini; ayrıca beyan, ödeme ve geniş anlamda mali yükümlülükleri adım adım ele alacağız. Kosova’da şirket kurmayı, personel istihdam etmeyi ya da bireysel olarak çalışmayı planlıyorsanız, bu rehber yol haritası niteliğinde.
Kosova’da Yabancıların Mali Yükümlülüklerinin Çerçevesi
Kosova mevzuatına göre yabancılar, vergi açısından mukim (resident) ve gayrimukim (non-resident) olarak iki ana kategoriye ayrılır:
- Mukim kişiler ve şirketler: Genel kural olarak dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergi öder.
- Gayrimukim kişiler ve şirketler: Sadece Kosova kaynaklı gelirleri üzerinden vergilendirilir.
Yabancılar genellikle ilk etapta “gayrimukim” kapsama girer ve sadece Kosova’da elde ettikleri gelirler (ücret, hizmet, kira, faiz, temettü, sermaye kazancı, emekli maaşı vb.) için vergi öder. Bir yabancının Kosova’da vergi mukimi sayılıp sayılmayacağı; ülkede kalış süresi, daimi ikamet ve iktisadi bağların ağırlığı gibi kriterlerle, ayrıca çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarıyla belirlenir.
Kosova, vergi çekiciliğini artırmak için BT ve turizm gibi öncelikli sektörlerde teşvikli uygulamalar, ayrıca Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Hırvatistan, Finlandiya, Almanya, Macaristan ve Lüksemburg gibi ülkelerle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları sunar. Bu anlaşmalar, özellikle gayrimukim hizmet sağlayıcılar ve yatırımcılar için vergi yükünü optimize etme imkânı verir.
Kosova Kaynaklı Gelir ve Vergi Mukimliği Kriterleri
Yabancılar için temel soru şudur: “Hangi gelirlerim Kosova kaynaklı sayılır?” Kısaca:
- Kosova’da icra edilen iş ve serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen kazançlar,
- Kosova’da bulunan taşınır/taşınmaz malların kiralanmasından doğan gelirler,
- Kosova’da yerleşik şirketlerden alınan temettüler ve faizler,
- Kosova’daki varlıkların satışından doğan sermaye kazançları,
- Kosova sosyal güvenlik veya emeklilik sisteminden doğan emekli maaşları,
- Kosova’da düzenlenen piyango/çekilişlerden kazançlar, belirli eşiklerin üzerindeki hediye ve bağışlar,
genellikle Kosova kaynaklı gelir olarak değerlendirilir ve vergiye tabi olur.
Öte yandan, vergi mukimliği bakımından çoğu çifte vergilendirme anlaşmasında 183 gün kuralı, daimi konut ve “hayati menfaatlerin merkezi” gibi kriterler kullanılır. Kosova ile akdedilen anlaşmalarda da bu standart OECD kriterlerine benzer hükümler yer alır. Bu durum özellikle hem Kosova’da hem başka bir ülkede bağları bulunan profesyoneller ve üst düzey yöneticiler için kritik hale gelir.
Yabancı Gerçek Kişiler İçin Gelir Vergisi (PIT)
Kimler Hangi Gelirler Üzerinden Vergi Öder?
Yabancı gerçek kişiler, şahıs işletmeleri, adi ortaklıklar ve benzeri oluşumlar gayrimukim durumda ise sadece Kosova kaynaklı gelirleri üzerinden gelir vergisi (PIT) öder. Vergiye tabi gelir kalemleri arasında:
- Ücret ve maaşlar,
- İşletme kazançları ve serbest meslek gelirleri,
- Gayrimenkul kira gelirleri,
- Faiz gelirleri (emeklilik fonu faizleri hariç),
- Sermaye kazançları,
- Emekli maaşları,
- Belirli eşikleri aşan piyango/şans oyunu kazançları,
- 5.000 € üzerindeki hediyeler,
bulunur.
Gelir Vergisi (PIT) Oranları
Gelir vergisi, yıllık brüt gelire göre kademeli şekilde hesaplanır:
- 0 – 960 € yıllık gelir: %0
- 961 – 3.000 €: 960 € üzerindeki kısım için %4
- 3.001 – 5.400 €: 81,6 € + 3.000 € üzerindeki kısım için %8
- 5.400 € üzeri: 273,6 € + 5.400 € üzerindeki kısım için %10
Bazı uluslararası danışmanlık kaynakları, özellikle maaşlar için pratik amaçlı alternatif bir kısa tablo kullanır (yıllık 3.000 €’ya kadar %0, 3.000,01–5.400 € arası %8, üzeri %10). Ancak uygulamada esas olan, güncel Kosova vergi mevzuatı ve vergi idaresinin açıklamalarıdır. Bu nedenle, planlama yaparken resmi metinleri ve güncel yorumları dikkate almak gerekir.
Yabancılar İçin Başlıca İstisnalar
Kosova mevzuatı, bazı gelirleri vergi dışı bırakır veya özel istisna uygular. Özellikle yabancılar için öne çıkanlar:
- Temettü gelirleri: Çifte vergilemeyi önlemek için kaynakta stopaja tabi değildir. Böylece aynı kazanç üzerinden hem kurum hem kişi düzeyinde vergilemenin önüne geçilir.
- Eşler ve ebeveyn–çocuklar arasındaki hediyeler: Tutar ne olursa olsun vergiden istisna.
- Burslar, kamulaştırma tazminatları ve belirli işveren kaynaklı eğitim/sigorta ödemeleri: Mevzuatta sayılan şartlarla kısmen veya tamamen istisna.
- Engelli bireylerin ücret gelirleri, mahkeme kararıyla hükmedilen tazminatlar, bazı hibe ve sübvansiyonlar da vergi dışı bırakılabilir.
Bu istisnalar, özellikle Kosova’da aile içi servet devri, profesyonel eğitim programları ve uzun vadeli yatırım yapılarını planlarken önemli vergi avantajı yaratabilir.
Ödeme ve Beyan Yükümlülükleri (PIT)
Kosova’da yabancı gerçek kişilerin gelir vergisi yükümlülükleri sadece oranlardan ibaret değil; zamanlama ve beyan şekli de kritik:
- Çeyreklik geçici vergi ödemeleri:
- İşletme, kira veya gayrimaddi hak gelirleri için her yıl 15 Nisan, 15 Temmuz, 15 Ekim, 15 Ocak tarihlerine kadar ödeme yapılır.
- Yıllık brüt iş hasılatı 50.000 € ve altında olan ve detaylı defter tutma zorunluluğu olmayan küçük işletmeler için:
- Ticaret, nakliye, tarım gibi faaliyetlerde brüt hasılatın %3’ü, asgari 37,5 €.
- Hizmet ve profesyonel faaliyetlerde brüt hasılatın %9’u.
- Diğer mükellefler için: Tahmini cari vergi yükünün dörtte biri veya önceki dönemdeki verginin %110’u, varsa kesintiler düşülerek ödenir.
- Yıllık gelir beyanı: İlgili takvim yılını izleyen yılın 31 Mart tarihine kadar verilir. Düşük gelirli ticari/kira faaliyeti olan ve çeyreklik ödemelerini tam yapan bazı mükellefler, yıllık beyan yükümlülüğünden çıkmayı tercih edebilir.
- Stopaj ve bildirim formları:
- Emekli maaşı ve katkı payları için Form WM,
- Faiz, kira ve gayrimukimlere yapılan ödemeler için Form WR,
genellikle 15 Ocak tarihine kadar vergi idaresine bildirilir.
Gayrimukimlerin Kosova’da hizmet sunması halinde, elde ettikleri hizmet bedeli üzerinden genellikle %10 oranında stopaj uygulanır. Ancak yürürlükte bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, bu oran anlaşma hükümlerine göre düşebilir veya istisna edilebilir.
Yabancı Şirketler İçin Kurumlar Vergisi (CIT)
Kimler Kurumlar Vergisi Öder?
Yabancı tüzel kişiler, Kosova’da bir işyeri veya daimi temsilci bulunduruyorsa, yani Kosova’da bir “daimi işyeri” (permanent establishment, PE) oluşmuşsa, bu daimi işyerine atfedilebilir kazançlar üzerinden Kurumlar Vergisi (CIT) öder.
Daimi işyeri, basitçe söylemek gerekirse, Kosova’da:
- Sabit bir iş yeri, ofis, atölye, şube,
- Şantiye veya belirli süreyi aşan inşaat/montaj projeleri,
- Bağımlı bir ajan aracılığıyla düzenli sözleşme imzalanması
gibi örneklerle ortaya çıkabilir. Çoğu durumda faaliyetin fiilen başladığı andan itibaren daimi işyeri kabulü söz konusu olur.
Kurumlar Vergisi Oranı ve Kapsam
- Kosova’da daimi işyeri bulunan yabancı kuruluşlar için Kurumlar Vergisi oranı %10’dur.
- Vergi matrahı, Kosova kaynaklı brüt gelirlerden kanunen indirilebilir giderlerin düşülmesiyle hesaplanan kazançtır.
- Mukim şirketler dünya çapındaki gelirleri üzerinden, gayrimukim şirketler ise sadece Kosova kaynaklı kazançları üzerinden vergilendirilir.
Kurumlar vergisi mükellefleri arasında:
- Ticari şirketler,
- Şube veya irtibat ofisi şeklinde faaliyet gösteren yabancı şirketler,
- İktisadi işletmesi bulunan dernek, vakıf vb. kurumlar,
- Kamu veya sosyal varlıkları ticari faaliyette kullanan kuruluşlar
bulunur.
Geçici Vergi Ödemeleri ve Beyan (CIT)
- Çeyreklik geçici vergi: Gerçek kişilerde olduğu gibi, kurumlar için de 15 Nisan, 15 Temmuz, 15 Ekim, 15 Ocak tarihlerine kadar ödenir. Küçük işletmeler için %3–%9’luk brüt hasılat üzerinden hesaplama sistemi Kurumlar Vergisi için de geçerli olabilir.
- Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi: Takvim yılını izleyen yılın 31 Mart tarihine kadar, finansal tablolarla birlikte verilir.
Kosova, özellikle BT ve turizm gibi sektörlerde vergi teşvikleri sunar; ayrıca belirli ihracat gelirleri ve yeniden yatırıma yönlendirilen kârlar için avantajlı uygulamalar söz konusu olabilir. Yabancı yatırımcılar; sektörel teşvikleri, ikili vergi anlaşmalarını ve yerel istisna hükümlerini bir arada değerlendirerek toplam vergi yükünü ciddi ölçüde azaltabilir.
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi ve Vergi Kredisi
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması olan ülkelerden gelen yatırımcılar için, aynı gelir üzerinde hem Kosova’da hem menşe ülkede vergi ödenmesi durumunda vergi kredisi (tax credit) mekanizması işler. Genel ilke:
- Yurt dışında ödenen vergi, ilgili gelir için Kosova’da hesaplanan vergiyi aşmamak kaydıyla Kosova vergi yükümlülüğünden mahsup edilebilir.
- Anlaşma hükümleri, ulusal mevzuata göre öncelikli uygulanır. Örneğin, bazı ülkelerle yapılan anlaşmalarda temettü ve faiz için daha düşük stopaj oranları öngörülür.
Bu imkânlardan yararlanmak için, yabancı vergi makbuzları ve mukimlik belgeleri gibi resmi dokümantasyonun düzenli tutulması gerekir.
KDV, Gümrük ve Diğer Dolaylı Yükümlülükler
Katma Değer Vergisi (KDV)
Kosova’da faaliyet gösteren yabancı şirketler için KDV, en az gelir vergisi kadar önemlidir:
- KDV mükellefiyet sınırını aşan veya faaliyet türü gereği zorunlu olan yabancı şirketler, faaliyete başlamadan önce KDV kaydı yaptırmalıdır.
- Yabancı teşebbüsler, Kosova’da KDV kaydı için 5 gün içinde bir yerel vergi temsilcisi atamak ve kayıtlarını bu temsilci üzerinden açmak zorundadır.
- Standart KDV oranı %18 olup, bazı mal ve hizmetlerde indirimli oran veya istisna söz konusu olabilir.
KDV beyannamesi ile ödemeler için son tarihler dönemsel olarak belirlenir. Örneğin, 2025 yılı için belirli dönemlere ait KDV beyannamesi ve ödemeleri 20 Aralık 2025 tarihine kadar yapılacaktır. Ayrıca fazla ödenen KDV için iade/telafi mekanizmaları da yine bu tarihler çerçevesinde işler.
Gümrük Vergileri ve Özel Tüketim
- Kosova’nın serbest ticaret anlaşmaları kapsamında bazı partner ülkelerden ithal edilen mallara %0 gümrük uygulanır (örneğin, 2019 itibarıyla bazı ürün grupları için 9 yıla yayılan kademeli indirimler).
- Bu anlaşmaların kapsamı dışında kalan mallar için genel gümrük oranı %10’dur.
- Belirli mallar (alkollü içecekler, tütün ürünleri, bazı imalat ürünleri vb.) için ilave Özel Tüketim Vergisi (excise) söz konusu olabilir.
Kosova’da ithalat veya üretim yapan yabancı şirketlerin, gümrük rejimleri, menşe kuralları ve CEFTA kapsamındaki avantajları iyi analiz etmesi gerekir. Yanlış sınıflandırma veya eksik beyanda, hem vergi hem de idari para cezası riski doğar.
İşverenler ve Bordro Yükümlülükleri
Kosova’da yabancı bir şirketin doğrudan veya dolaylı şekilde personel istihdam etmesi, beraberinde bordro, stopaj ve sosyal güvenlik yükümlülükleri getirir:
- İşveren, çalışanlarının ücretleri üzerinden gelir vergisi stopajı yapmak ve ilgili dönemlerde beyan etmek zorundadır.
- Kosova dışında mukim bir yabancı kişiye Kosova’da verilen hizmetler karşılığında ödeme yapılıyorsa, genel kural olarak %10 stopaj uygulanır; ancak çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ile oran düşebilir.
- Zorunlu emeklilik katkıları, sgk benzeri primler ve olası yerel fonlara (örneğin emeklilik katkıları) ilişkin kesintiler, bordro hesaplamasının parçasıdır.
Bu noktada, yabancı işverenin Kosova’da doğrudan işveren, şube veya EOR (Employer of Record) modeliyle dolaylı işveren olup olmadığı, yükümlülüklerin hangi ülke ve mevzuatta oluştuğunu belirleyen kilit faktördür.
Son Tarihler, İdari Yükümlülükler ve Dijitalleşme
Kosova Vergi İdaresi (Tax Administration of Kosovo – TAK), son yıllarda beyan ve tahsilat süreçlerini hızla dijitalleştiriyor. 2025’in ilk 5 ayında 460,4 milyon € vergi tahsilatı gerçekleştirilmesi ve yıllık bazda %10,6’lık artış, hem ekonomik aktivitelerin hem de vergi uyumunun güçlendiğini gösteriyor.
Beyannamelerin önemli bir kısmını elektronik ortamda vermek mümkün. Ayrıca;
- KDV beyannamesi ve ödemeleri: Döneme göre değişmekle birlikte, 2025 örneğinde 20 Aralık gibi net tarihler belirlenmiş durumda.
- Stopaj, emeklilik katkıları, faiz, kira ve gayrimukim ödemelerine ilişkin bildirimler: Takip eden yılın 15 Ocak’ına kadar TAK’a bildirilir.
- Resmi tarihler resmi tatile veya hafta sonuna denk gelirse, süre ilk iş gününe uzar.
Yabancı yatırımcı ve bireyler için bu takvimleri kaçırmamak, hem para cezaları hem de ileride yapılabilecek vergi incelemeleri açısından hayati önem taşır.
Yabancılar İçin Stratejik Noktalar ve Riskler
Kosova’ya taşınan, yatırım yapan veya personel gönderen yabancılar için birkaç kritik konu öne çıkar:
- Vergi mukimliği ve daimi işyeri riski: 183 gün eşiği, ofis kiralama, yerel ekip kurma gibi adımlar, beklenmedik şekilde vergi mukimliği veya daimi işyeri doğurabilir.
- Yanlış oran ve beyan riski: Özellikle küçük işletmeler için %3–%9 brüt hasılat üzerinden ödeme rejimi ile klasik gerçek usul arasında yanlış tercih ciddi maliyet yaratabilir.
- Çifte vergilendirme: Kosova’da ödenen vergilerin kendi ülkesinde ne kadar kredi olarak kullanılabileceği, mukimlik ve anlaşma hükümlerine bağlıdır.
- Sözleşme ve fiyatlandırma: Hizmet sözleşmelerinde stopajı kimin taşıyacağı, KDV’nin dahil olup olmadığı, serbest meslek mi istihdam mı sayılacağı gibi teknik detaylar doğrudan mali yükü değiştirir.
Corpenza’nın Rolü: Kosova’da Yapılanmayı Doğru Kurgulamak
Kosova’da şirketleşme, bordro yönetimi, EOR (Employer of Record) modeliyle personel istihdamı veya posted worker (geçici görevlendirilmiş çalışan) yapıları, kağıt üzerinde basit görünse de sınır ötesi vergi ve sosyal güvenlik etkileri son derece karmaşıktır.
Corpenza olarak;
- Yabancı yatırımcılar için Kosova’da şirket kuruluşu ve daimi işyeri analizini yapıyor, doğru tüzel yapı seçimiyle vergi yükünüzü optimize ediyoruz.
- Avrupa’ya personel gönderen şirketler için, Kosova dahil farklı ülkelerde posted worker ve EOR çözümleri sunarak, hem bordro hem de gelir vergisi/prim yükümlülüklerini mevzuata uygun şekilde yönetiyoruz.
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının pratik uygulanışı, vergi kredileri ve stopaj planlaması gibi konularda şirketlere ve üst düzey yöneticilere stratejik yol haritaları hazırlıyoruz.
- Kosova’da yatırım yoluyla oturum, şirketleşme, uluslararası muhasebe ve bordro süreçlerini tek merkezden koordine ederek, işinizin ana faaliyetlerine odaklanmanızı sağlıyoruz.
Özellikle Kosova gibi hızla gelişen ve mevzuatı güncellenen pazarlarda, süreci baştan doğru kurgulamak; sonradan yapılacak düzeltme, ceza ve itibar risklerini büyük ölçüde önler.
Sonuç: Kosova’da Fırsatlar, Doğru Yönetilen Yükümlülüklerle Değer Kazanır
Kosova, düşük kurumlar vergisi (%10), nispeten hafif gelir vergisi tarifesi, sektör bazlı teşvikler ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarıyla yabancılar için önemli fırsatlar sunuyor. Ancak bu fırsatları gerçek sermaye getiren, sürdürülebilir yatırımlara dönüştürmek için:
- Vergi mukimliği ve daimi işyeri riskini baştan analiz etmeli,
- Gelir türlerine göre (ücret, hizmet, kira, sermaye kazancı vb.) farklı vergileme rejimlerini dikkate almalı,
- Beyan ve ödeme takvimlerini eksiksiz takip etmeli,
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve yerel teşvikleri entegre bir vergi stratejisiyle kullanmalısınız.
Profesyonel destekle ilerlemek, özellikle uluslararası yapıların ve çoklu ülke çalışanlarının söz konusu olduğu durumlarda kritik öneme sahiptir. Corpenza, Kosova ve Avrupa genelinde şirketleşme, bordro, EOR ve yatırımla oturum/vatandaşlık çözümleriyle bu süreci sizin adınıza planlayıp yönetebilir.
Sorumluluk Reddi: Bu yazı, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde hukuki, vergi ya da finansal danışmanlık teşkil etmez. Kosova vergi mevzuatı ve uluslararası anlaşmalar zaman içinde değişebilir; ayrıca her mükellefin durumu kendine özgüdür. Herhangi bir karar almadan önce, güncel resmi kaynakları ve Kosova Vergi İdaresi başta olmak üzere yetkili kurumların duyurularını kontrol etmenizi ve nitelikli bir profesyonelden kişisel danışmanlık almanızı öneririz.
