Almanya’da Şirketin Yabancıya Devri Prosedürü

Almanya’da Şirketin Yabancıya Devri: Neden Stratejik Bir Karar?

Almanya’da kurulu bir şirketi yabancı bir gerçek kişi ya da tüzel kişiye devretmek, yalnızca “hisse satışı” değildir.
Bu adım; yatırım güvenliği, vergi yükü, yabancı yatırım denetimi (FDI screening), nihai faydalanıcı (UBO) bildirimi ve çoğu zaman da oturum/çalışma izni boyutları olan çok katmanlı bir süreçtir.

Doğru kurgulanmış bir devir, hem satıcıyı hem yabancı alıcıyı vergi ve hukuki risklerden korur; yanlış kurgulanmış bir yapı ise
yıllar sonra bile FDI incelemesine takılabilir, yüz binlerce euro’luk vergi ve ceza doğurabilir.

Almanya’da Yabancıya Şirket Devri Mümkün mü?

Almanya, ilke olarak yabancı yatırımcıya açıktır. GmbH (Limited şirkete denk) ve AG (anonim ortaklık) gibi şirket türlerinde
yabancı gerçek veya tüzel kişiler %100’e kadar pay sahibi olabilir. Genel kural şu şekildedir:

• Yabancı ve yerli yatırımcı, şirket kurulumu ve ortaklık yapısında hukuken eşit muamele görür.
• Almanya’da ortaklar veya yöneticiler için ikamet zorunluluğu yoktur.
• Kısıtlamalar; ağırlıklı olarak ulusal güvenlik ve kritik altyapı çerçevesinde, yabancı doğrudan yatırım (FDI) denetimi ile gelir.

Dolayısıyla, normal bir ticaret veya hizmet şirketinde bir yabancının tamamını devralmasının genel bir yasağı yoktur.
Ancak devir süreci, Almanya’nın AWG/AWV kapsamındaki yatırım inceleme rejimi,
şeffaflık (Transparenzregister) ve vergi mevzuatı ile iç içe ilerler.

Hisse Devri mi, Malvarlığı (Asset) Devri mi?

Uygulamada Almanya’da bir şirketin yabancıya devrinde genellikle hisse devri (share deal) yapılır.
Yani alıcı, şirketin aktif ve pasiflerinin tamamını tek tek devralmak yerine, şirketin paylarını veya oy haklarını satın alır.

• Share deal: En yaygın modeldir. Özellikle GmbH ve AG devrinde tercih edilir. Mevcut sözleşmeler, çalışanlar, lisanslar şirket bünyesinde kalır.
• Asset deal: Şirket varlıklarının tek tek devridir; iş ve vergi planlamasına göre bazı durumlarda tercih edilebilir ancak prosedürü daha karmaşıktır.

Bu yazı, özellikle GmbH/AG hisselerinin yabancıya devri üzerine odaklanır.

Adım Adım: Almanya’da Şirketin Yabancıya Devri Prosedürü

1. Ön Hazırlık: Hukuki, Finansal ve Vergisel Due Diligence

Profesyonel bir devrin ilk adımı, hem alıcı hem satıcı tarafında detaylı bir due diligence çalışmasıdır:

• Finansal tablolar, borçlar, teminatlar, kredi sözleşmeleri
• Ticari sözleşmeler, kira sözleşmeleri, lisans ve fikri mülkiyet hakları
• Çalışan sayısı, iş sözleşmeleri, toplu sözleşmeler, varsa işçi temsilciliği / iş konseyi (Betriebsrat)
• Vergi geçmişi, olası vergi incelemeleri, KDV/kurumlar vergisi riski
• Şirket faaliyet alanı itibarıyla FDI incelemesine tabi olup olmayacağı

Özellikle Almanya’daki M&A işlemlerinde, önemsenmeyen vergi risklerinin sonradan ciddi tutarlara ulaşabildiği bilinir.
Bu nedenle vergi due diligenceini ihmal etmemek gerekir.

2. Hisse Devir Sözleşmesi (Share Purchase Agreement – SPA) Müzakeresi

İkinci adım, devir şartlarını düzenleyen Hisse Devir Sözleşmesi (SPA) taslağının hazırlanması ve müzakeresidir. Bu sözleşme tipik olarak:

• Satış bedeli ve ödeme koşulları
• Garanti ve beyanlar (warranties & representations)
• Varsa ön koşullar (conditions precedent) – FDI onayı, finansmanın kapanışı vb.
• Rekabet etmeme, gizlilik, yönetim devri gibi hükümlere

İşlemin türüne göre SPA, Almanca veya Almanca–İngilizce çift dilli hazırlanabilir.
Önemli olan, hukuken bağlayıcı ve GmbHG / AktG gibi ilgili kanunlarla uyumlu olmasıdır.

3. Noter İşlemleri: GmbH’de Zorunlu, AG’de Sıklıkla Kullanılan Adım

GmbH hisselerinin devri, Alman Limited Şirketler Kanunu (GmbHG) uyarınca noter huzurunda yapılmadıkça geçerli olmaz.
Bu nedenle, Almanya’da şirketi yabancıya devretmek için:

• Hisse devir sözleşmesini Alman noter (Notar) huzurunda imzalamak gerekir.
• Yabancı alıcı Almanya’ya gitmeden de süreci yürütebilir; bu durumda noterden düzenlenen vekaletname ile temsil mümkündür.
• AB/AEA dışı belgeler için genellikle Apostil veya konsolosluk tasdiki aranır.

Noter, sürecin yalnızca imza tanığı değildir; aynı zamanda kanuna uygunluk denetimi yapar, kimlikleri doğrular,
gerekli beyanları tutanağa geçirir. Bu aşama genellikle 1–2 hafta içinde planlanabilir.

4. Yabancı Doğrudan Yatırım (FDI) İncelemesi: Ne Zaman Zorunlu?

Almanya, ulusal güvenlik ve kamu düzeni gerekçesiyle yabancı yatırımları inceleme mekanizmasına sahiptir.
Bu inceleme, özellikle:

• AB/AEA dışı yatırımcıların Alman şirketlerinde belirli oranların üzerinde oy hakkı/hisse edinmesi
• Silah, savunma, enerji, kritik altyapı, kritik IT, sağlık, telekom, hassas veri gibi sektörlerde faaliyet

durumlarında devreye girer.

Özetle:

• AB/AEA dışı yatırımcı: Herhangi bir sektörde en az %25 oy hakkı edinirse FDI incelemesi gündeme gelebilir.
• 27 kritik sektörden birinde faaliyet varsa, %10–20 arası hisse edinimi bile zorunlu incelemeye konu olabilir.
• Tüm yabancı (AB dahil) yatırımcılar için, belirli 4 yüksek hassas sektörte %10 ve üzeri edinimler daha sıkı denetime tabidir.

İncelemeyi, Federal Ekonomi ve İklim Bakanlığı (BMWK) yürütür. Başvuruyu işlem kapanmadan önce yapmak gerekir.
Onay süreci genellikle 2–4 ay sürer, ancak karmaşık dosyalarda uzayabilir.
Bazı durumlarda Bakanlık, işlem imzalandıktan sonra 5 yıla kadar geriye dönük inceleme (call-in right) hakkını saklı tutar.

Özellikle karmaşık ortaklık yapıları, zincirleme iştirakler ve fon yapıları söz konusuysa, devir öncesinde FDI etkilerini modellemek gerekir.
Bu noktada, hem Alman hukuk büroları hem de alanında deneyimli uluslararası vergi ve yatırım danışmanları ile çalışmak kritik önem taşır.

5. Ticaret Sicili (Handelsregister) ve Şirket Kayıtlarının Güncellenmesi

Hisse devrinin noterde gerçekleşmesinin ardından, şirket kayıtlarında değişiklik yapılır:

• Noter, hisse devri ve varsa ortaklık sözleşmesi değişikliklerini yerel ticaret sicili mahkemesine (Amtsgericht – Handelsregister) bildirir.
• Yeni ortak yapısı, yönetici değişiklikleri, sermaye yapısındaki revizyonlar tescil edilir.
• Bu süreç ortalama 1–4 hafta sürebilir.

Tescil ile birlikte, üçüncü kişiler (bankalar, müşteriler, tedarikçiler, kamu kurumları) nezdinde de yeni ortaklık yapısı resmileşmiş olur.

6. Nihai Faydalanıcı (UBO) Bildirimi ve Transparenzregister

Almanya, kara para aklama ile mücadele kapsamında UBO (Ultimate Beneficial Owner) şeffaflığını sıkı şekilde denetler.
Bu çerçevede:

• Alman şirkette doğrudan veya dolaylı olarak %25’in üzerinde paya veya oy hakkına sahip gerçek kişiler “UBO” kabul edilir.
• UBO tespit edilemiyorsa, yönetim organları “fiktif UBO” olarak bildirilir.
• UBO bilgilerinin, Transparenzregister’e (şeffaflık sicili) genellikle değişiklikten itibaren 1 hafta içinde bildirilmesi gerekir.
• Özellikle Almanya’da gayrimenkul sahibi şirketlerde, dolaylı sahiplik (örneğin %90 ve üzeri pay) UBO yükümlülüklerini tetikleyebilir.

UBO bildirimi, FDI incelemesinden bağımsızdır ancak birbirini tamamlayan şeffaflık araçlarıdır.
Eksik veya yanlış UBO bildirimi, 1,3 milyon euroya varan idari para cezalarına yol açabilir.

7. Vergi ve Diğer Bildirimler

Şirket devrinin vergisel etkisi hem satıcı hem de alıcı açısından planlama gerektirir:

• Şirket hissesi satışı geliri satıcı açısından sermaye kazancı niteliğindedir ve Almanya’da (veya mukim olduğu ülkede) vergilendirilebilir.
• Alıcı açısından, devralınan yapı üzerinden gelecekteki kurumlar vergisi, ticaret vergisi (Gewerbesteuer), KDV yükümlülükleri devam eder.
• Eğer devralınan şirketin aktifinde önemli ölçüde gayrimenkul varsa ve belirli oranlarda pay devri gerçekleşiyorsa,
  gayrimenkul devir vergisi (RETT) tetiklenebilir.
• AB vergi direktifleri ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, özellikle yabancı alıcılar için önemlidir.

Ayrıca, devir sonrası:

• Vergi dairesine (Finanzamt) ortaklık değişikliklerinin bildirilmesi,
• Varsa yeni KDV numarası veya vergi numarası başvuruları,
• Elektronik beyan (ELSTER) süreçlerinin yeni yönetim yapısına göre güncellenmesi

gerekir.

8. Şirket Türüne Göre Özel Hususlar (GmbH, AG, Gayrimenkul Şirketleri)

GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung):

• En yaygın şirket türüdür.
• Asgari sermaye 25.000 €’dur; %100 yabancı ortaklı olabilir.
• Hisse devri için noter şartı ve ticaret sicili tescili esastır.

AG (Aktiengesellschaft – Anonim Ortaklık):

• Halka açık veya kapalı olabilir; iki kademeli yönetim yapısı (Yönetim Kurulu + Denetim Kurulu) vardır.
• Büyük ölçekli şirketlerde bağımsız denetim zorunluluğu, kurumsal yönetim yükümlülükleri daha kapsamlıdır.
• Hisse devirleri genellikle borsaya veya hissedarlar sözleşmelerine göre şekillenir.

Gayrimenkul ağırlıklı şirketler (PropCo, REIT vb.):

• Hem FDI incelemesi hem de gayrimenkul devir vergisi bakımından daha sıkı kurallara tabidir.
• Almanya’da gayrimenkulü dolaylı olarak elinde tutan yapılarda, %90 üzeri pay değişimi özel rejimler ve ek bildirimler doğurabilir.
• REIT benzeri yapılarda, tek bir hissedar için %10’luk tavanlar ve borsa kotasyon zorunlulukları gibi sınırlar söz konusu olabilir.

9. Zamanlama ve Riskler: 3–6 Ayı Planlamak Gerekir

Almanya’da bir şirketin yabancı bir yatırımcıya devri ortalama 3–6 ay arasında tamamlanabilir.
Zamanlamayı etkileyen başlıca unsurlar:

• Hukuki ve finansal due diligence süresinin uzunluğu
• Müzakere edilen SPA kapsamı (garantiler, koşullar, fiyat ayarlamaları)
• FDI incelemesinin zorunlu olup olmaması ve Bakanlık inceleme süreleri
• Noter ve ticaret sicili mahkemesinin iş yükü
• UBO bildirimi ve diğer resmi kayıtların güncellenmesi

Risklerin başında ise şunlar gelir:

• FDI onayının gecikmesi veya milli güvenlik gerekçesiyle işlemin yasaklanması
• Gayrimenkul veya sektörel regülasyonların yanlış yorumlanması nedeniyle beklenmedik vergi yükleri
• UBO bildiriminin eksik/yanlış yapılması sonucu yüksek idari para cezaları
• İşçi temsilciliği (Betriebsrat) ve iş hukuku kurallarının göz ardı edilmesi

Yabancı Ortak Açısından Oturum ve Yönetim Boyutu

Almanya’da şirketin yabancıya devri, tek başına yabancı ortağa oturum veya çalışma izni vermez.
Yani, bir yabancı şirket hisselerini devralabilir; ancak şirketi Almanya’dan fiilen yönetmek, düzenli olarak Almanya’da bulunmak istiyorsa göçmenlik hukuku da devreye girer.

• Şirketin yönetiminde aktif rol alacak AB/AEA dışı kişiler için genellikle iş/serbest meslek odaklı oturum izinleri gerekir.
• Şirket devri, yatırımcı vizesi veya girişimci vizesi dosyasında olumlu bir gösterge olabilir; ancak
  başvuru, ayrı bir hukuki zemine sahiptir.

Bu nedenle, Almanya’da şirket devrini yalnızca “M&A işlemi” değil, aynı zamanda mobilite ve göç stratejisi ile birlikte planlamak önemlidir.

Maliyet Boyutu: Devir Sürecinde Hangi Giderler Ortaya Çıkar?

Toplam maliyet; şirket büyüklüğüne, sektörüne, hukuki yapılara ve pazarlık gücüne göre önemli ölçüde değişir.
Genel olarak aşağıdaki kalemler gündeme gelir:

• Hukuk bürosu ücretleri: SPA taslağı, müzakere, due diligence, FDI başvuruları
• Finansal/vergi danışmanlığı: Değerleme, vergi modellemesi, vergi due diligence
• Noter masrafları: Hisse değerine ve işlem hacmine göre değişen oransal ücretler
• Ticaret sicili ve resmi harçlar
• Çeviri ve apostil maliyetleri (yabancı alıcılar için)
• Oturum/çalışma izni süreçleri varsa göçmenlik danışmanlığı

Özellikle KOBİ ölçeğinde bir GmbH devrinde, yalnızca hukuki ve noterlere ilişkin dış maliyetler,
dosyanın karmaşıklığına bağlı olarak birkaç bin eurodan on binlerce euroya kadar çıkabilir.

Corpenza Perspektifi: Sadece Devir Değil, Tüm Yapıyı Optimize Etmek

Almanya’da bir şirketi yabancıya devrederken, işlemi “yalnızca hisse satışı” olarak görmek çoğu zaman hatalıdır.
Doğru soru şudur:
Bu devri, yatırımcının global vergi stratejisi, oturum planı ve gelecekteki büyüme hedefleriyle nasıl entegre etmeliyiz?

Corpenza olarak, Almanya ve Avrupa genelinde:

• Şirket devri ve şirketleşme
• Oturum izni, golden vize ve yatırımla vatandaşlık
• Uluslararası muhasebe ve vergi optimizasyonu
• Payroll, EOR ve posted worker (yurtdışına personel gönderme ve bordrolama)
• Çok ülkeli grup yapılarında UBO ve FDI uyumu

alanlarında entegre çözüm üretiyoruz.

Almanya’da şirketi yabancıya devretmek isteyen mevcut sahipler için:

• Şirketin yabancı yatırımcı açısından en cazip ve vergisel açıdan en verimli şekilde konumlanmasına
• Potansiyel alıcının ülkesindeki vergi rejimiyle Alman vergi mevzuatının uyumlu bir yapıda kurgulanmasına
• İşlem öncesi FDI ve UBO risklerinin önceden simüle edilip SPA’ya doğru şekilde yansıtılmasına

odaklanan danışmanlık veriyoruz.

Yabancı yatırımcı tarafında ise:

• Almanya’daki hedef şirketin hukuki, vergi ve iş modeli açısından risk haritasını çıkarmaya
• Devir sonrası oturum/çalışma izni, yönetici atamaları, bordrolama süreçlerini kurgulamaya
• Grup yapısında birden fazla ülkede bulunan şirket ve varlıkların, en uygun holding ve fonksiyonel yapı altında birleştirilmesine

odaklanıyoruz.

Sonuç: Almanya’da Şirketin Yabancıya Devri, Stratejik Bir Proje Olarak Ele Alınmalı

Almanya’da bir şirketi yabancıya devretmek, hukuken mümkün ve yatırımcı dostu bir çerçeveye sahip.
Ancak FDI incelemesi, UBO bildirimi, noter ve ticaret sicili prosedürleri, vergi modellemesi ve göç hukuku
bir araya geldiğinde, bu süreç kendi kendine ilerleyebilecek kadar basit olmaktan çıkar.

Doğru yapılandırılmış bir devir:

• Satıcı için maksimum değerleme ve öngörülebilir vergi yükü sağlar.
• Yabancı alıcı için şeffaf, güvenli ve sürdürülebilir bir giriş sunar.
• Gelecekte yapılacak yatırım turları, yeniden yapılanmalar ve çıkış senaryoları için sağlam bir zemin oluşturur.

Bu nedenle, Almanya’da şirket devri planlarken, yalnızca bugünkü satış işlemini değil,
önümüzdeki 5–10 yıllık uluslararası büyüme ve mobilite planınızı da göz önünde bulundurup profesyonel destekle hareket etmek büyük avantaj sağlar.

Sorumluluk Reddi

Bu metin, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde hukuki, vergisel veya finansal danışmanlık teşkil etmez.
Almanya’daki mevzuat; özellikle yabancı yatırım, vergi ve şeffaflık alanlarında sık değişikliğe uğrayabilir.
Her somut işlem için, güncel resmi kaynakları ve yetkili kurumları kontrol etmeniz ve
Almanya ile kendi ülkenizde lisanslı hukukçular ve mali müşavirlerden profesyonel danışmanlık almanız gerekir.
Buradaki bilgilere dayanarak alınan kararlardan doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.