Startup vizesi (girişimci vizesi) ile yurt dışında şirket kurmak, sadece iyi bir fikre sahip olmayı değil; doğru ülkeyi seçmeyi, doğru finansal kurguyu yapmayı ve başvuruyu hatasız yönetmeyi gerektirir. Birçok girişimcinin başvurusu; “uygunluk” kriterlerini yanlış okumak, fon kaynağını yeterince belgelendirememek veya iş planını vize programının beklentisine göre kurgulamamak gibi nedenlerle uzar ya da reddedilir.
Aşağıda, ABD’deki International Entrepreneur Rule (IER), E-2, EB-5, O-1 gibi yapılar ve Kanada/Avrupa’daki benzer girişimci programlarından süzülen startup vizesi alırken dikkat edilmesi gereken 5 temel kriteri adım adım açıklıyorum. Her ülkenin mevzuatı değişebildiği için, stratejiyi “genel prensipler + ülke bazlı doğrulama” yaklaşımıyla kurmanız kritik.
Startup vizesi sürecinde en sık yaşanan problem: “vize” değil, “uyum” hatası
Girişimciler çoğu zaman “hangi vize daha hızlı?” sorusuna odaklanır. Oysa asıl belirleyici olan; sizin profilinizin, yatırımınızın, şirket yapınızın ve iş planınızın seçtiğiniz programla tam uyumlu olup olmamasıdır. Örneğin E-2 için uygun uyruk yoksa mükemmel iş planı bile yetmez; EB-5 için yeterli yatırım ve istihdam kurgusu yoksa süreç kilitlenir; O-1’de ise sermayeden çok “olağanüstü yetenek” standardını kanıtlamanız gerekir.
Bu yüzden süreci; uygunluk → finansman → iş planı → büyüme/istihdam kanıtı → başvuru ve evrak yönetimi sıralamasıyla ele almak en sağlıklı yaklaşımdır.
1) Uygunluk: Uyruk, yetkinlik veya “endorsement” şartlarını en başta netleştirin
Startup vizesi programlarının ilk eleme noktası “kim başvurabilir?” sorusudur. Bazı ülkeler uyruk temelli, bazıları yetkinlik/başarı temelli, bazıları ise bir kurumdan “destek/taahhüt” (endorsement) almayı zorunlu kılar.
Uyruk temelli örnek: ABD E-2 Treaty Investor
ABD’de E-2 için en kritik koşul, başvuru sahibinin ABD ile ticaret anlaşması (treaty) bulunan bir ülkenin vatandaşı olmasıdır. Bu anlaşma yoksa, yatırım tutarınız yüksek olsa bile E-2 uygunluğu oluşmaz. Ayrıca E-2’de genellikle %50+ sahiplik ve işletmede aktif yönetim beklentisi öne çıkar.
Yetkinlik/başarı temelli örnek: ABD O-1 (girişimciler için)
O-1 vizesi, girişimciler için güçlü bir alternatif olabilir; ancak sermaye veya eğitimden çok, “olağanüstü yetenek” standardını karşılamanız gerekir. Uygulamada, USCIS kriterlerinden (ör. ödüller, yayınlar, liderlik rolleri, yüksek ücret, sektörel tanınırlık gibi) en az birkaçını sağlamanız beklenir. Bu model, özellikle güçlü kariyer geçmişi olan founder’larda öne çıkar.
Endorsement/destek temelli yaklaşımlar: Kanada ve Avrupa örnekleri
Birçok ülkede inovasyon ve ölçeklenebilirlik, bir kuluçka merkezi/VC/angel gibi kurumların değerlendirmesiyle doğrulanır. Örneğin Kanada’nın Start-up Visa yapısında geçmişte “designated” kurumlardan commitment certificate almak temel şartlardan biriydi. Ayrıca programlar zaman içinde değişebilir; Kanada federal Start-up Visa için yeni başvuruların 2026 itibarıyla kapandığı bilgisi kamuya yansıdı. Güncel durumu her zaman resmi kaynaktan kontrol etmelisiniz.
Resmî çerçeve ve güncellemeler için IRCC (Kanada Göçmenlik) Start-up Visa sayfası en güvenilir referanstır.
Bu kriterin pratik kontrol listesi
- Hangi ülke/ülkeler sizin uyruğunuza veya profilinize kapı açıyor?
- Program endorsement istiyorsa, hangi kurumlar kabul ediliyor ve değerlendirme standardı ne?
- Kurucu ortak sayısı ve hisse yapısı, programın kontrol/sahiplik şartlarıyla uyumlu mu?
2) Yatırım ve finansman: “Tutar” kadar “kaynağın ispatı” da belirleyicidir
Startup vizesinde para konusu iki açıdan değerlendirilir: (1) minimum yatırım/fonlama eşiği, (2) bu fonun kaynağını belgeleme. Pek çok dosya, para var olduğu halde “nereden geldiği” net gösterilemediği için sorun yaşar.
Yüksek yatırım eşiği olan programlara örnek: ABD EB-5
EB-5 Immigrant Investor modelinde yatırım eşiği 800.000–1.050.000 USD bandında kurgulanır (hedeflenen bölge/tanımlara göre değişebilir) ve kritik şartlardan biri 10 tam zamanlı istihdam yaratmaktır. Ayrıca yalnızca yatırım değil; başvuru harçları ve ek maliyetler de planlanmalıdır (ör. I-526 gibi başvuru kalemleri ve biyometri dahil masraflar dosyaya göre artar).
Fonlama ile büyüme potansiyeti arayan örnek: ABD International Entrepreneur Rule (IER)
IER, klasik “vize” yerine “parole” mekanizmasıyla, hızlı büyüme ve istihdam potansiyeli olan girişimcilere belirli süreli ABD’de bulunma imkânı tanıyabilir. Bu modelde belirli nitelikte yatırımcı fonu veya hibe gibi göstergeler, “hızlı büyüme potansiyeli” iddiasını destekler. Burada da evrak kalitesi ve uyum, başarı şansını belirler.
Esnek ama “substantial” yatırım bekleyen örnek: E-2
E-2’de her zaman net bir minimum rakam görmezsiniz; ancak yatırımın, işletmenin doğası gereği “substantial” (işi ayağa kaldıracak ölçüde ciddi) ve harcanmış/riske edilmiş olması beklenir. Bu nedenle sadece hesapta duran para değil; işletmeye aktarım, sözleşmeler, faturalar, ekipman, kira, yazılım, pazarlama gibi harcama kalemleri önem kazanır.
Bu kriterin pratik kontrol listesi
- Seçtiğiniz programın yatırım/fon eşiği nedir? (minimum mu, oransal mı?)
- Fon kaynağı için banka dökümleri, satış sözleşmeleri, şirket kâr dağıtımları, miras/hibe belgeleri gibi kanıtlar hazır mı?
- Ortaklı yapıda yatırımın kime ait olduğu, şirkete nasıl girdiği ve hangi kalemlerde kullanıldığı açık mı?
3) İş planı: “Genel” değil, vize programının mantığına göre tasarlayın
İş planı, startup vizesinin omurgasıdır. Ancak en kritik hata şudur: Girişimciler iyi bir pitch deck’i “iş planı” zanneder. Oysa vize otoriteleri; pazar analizi, rekabet konumlandırması, gelir modeli, operasyon planı, finansal projeksiyon, ekip yapısı, istihdam planı ve kurucunun rolünü birlikte görmek ister.
Vize türüne göre iş planı vurguları değişir
- EB-5 odağı: İstihdam metodolojisi (10 tam zamanlı iş), yatırımın ekonomik etkisi ve süre planı.
- IER/startup odaklı yapılar: Yenilikçilik, hızlı ölçeklenebilirlik, yatırım/hibe ile büyüme sinyali.
- E-2 odağı: Kurucunun kontrolü, gerçek ve aktif işletme, “marjinal olmayan” iş (sadece kurucuyu geçindiren değil, ekonomik etki üreten yapı).
- O-1 odağı: Kurucunun merkezi rolü, şirketin operasyonel gerçekliği (web sitesi, faaliyet kanıtı, iş geliştirme planı) ve kurucunun uluslararası ölçekte fark yaratan yetkinliği.
Sık görülen iş planı hataları
- Şirket yapısı (hisseler, yönetim) ile başvurudaki anlatının çelişmesi
- Finansal projeksiyonların aşırı iyimser olup dayanak içermemesi
- Ürün/pazar uyumunun (PMF) “niyet” olarak kalması; metrik, pilot, LOI (niyet mektubu) gibi kanıtların eksikliği
4) Büyüme potansiyeli ve istihdam: Söz değil, kanıt sunun
Startup vizesi mantığı, ülkeye ekonomik katkı sağlamanız üzerine kurulur. Bu katkı; istihdam, yatırım çekme, ihracat, teknoloji üretimi veya vergi tabanı oluşturma gibi göstergelerle ölçülür. Bu nedenle “büyüyeceğiz” demek yerine, büyümeyi tetikleyecek kanıtları dosyaya koymak gerekir.
Programların beklediği kanıt türleri
- IER gibi yapılarda: Nitelikli yatırımcıdan yatırım, hibe, gelir artışı, kullanıcı büyümesi gibi “hızlı büyüme” sinyalleri
- EB-5te: 10 tam zamanlı işin planı ve takibi (uzatma/aşamalar için kanıt gereksinimi)
- O-1de: Kurucunun kritik rolü + şirketin maaş ödeyebilirliğine dair ikna edici yapı (gelir, yatırım, sözleşmeler)
Dosyanızı güçlendiren somut evraklar
- Müşteri sözleşmeleri, pilot anlaşmalar
- Yatırımcı term sheet’leri, niyet yazıları
- İş ortaklığı MoU’ları
- Ürün metrikleri (MRR/ARR, churn, CAC/LTV), büyüme raporları
- İşe alım planı, görev tanımları ve bütçe
5) Başvuru süreci, evrak seti ve zamanlama: Hata maliyeti yüksektir
Startup vizesi başvuruları çoğu zaman aylarca, bazı ülkelerde yıllarca sürebilir. Süreyi belirleyen unsurlar; ülkenin kapasitesi, inceleme yoğunluğu, ek belge talepleri (RFE benzeri süreçler), konsolosluk randevuları ve dosyanın ilk teslim kalitesidir.
ABD örneğinde süreç disiplininin önemi
ABD’de farklı statüler için farklı formlar ve süreçler bulunur (O-1, EB-5, IER, E-2 vb.). Bazı kategorilerde premium processing gibi hızlandırma seçenekleri olabilir (ör. O-1’de 15 gün hızlandırma seçeneği belirli ek ücretle sunulabilir). Ancak hızlandırma, ancak dosyanız doğru kurgulandıysa anlamlı olur; eksik/çelişkili evrak hızlandırılmış süreci bile kilitleyebilir.
EB-5 çerçevesini ve resmî bilgilendirmeleri görmek için U.S. Department of State EB-5 sayfası temel kaynaktır.
Bu kriterin pratik kontrol listesi
- Başvuru takvimi: Şirket kuruluşu, banka süreçleri, yatırım transferi, sözleşmeler ve randevuların sırası net mi?
- Evrak standardı: Tercümeler, apostil/noter, finansal tablolar, hisse devir belgeleri, pay sahipliği kanıtları eksiksiz mi?
- Ek belge taleplerine (RFE vb.) yanıt için zaman ve bütçe planı yapıldı mı?
Maliyet ve vergi boyutu: Sadece vize ücretleri değil, “kurumsal yapı” maliyeti de var
Startup vizesi bütçesini hesaplarken çoğu kişi yalnızca devlet harçlarına odaklanır. Oysa asıl kritik kalemler genellikle şunlardır:
- Şirket kuruluşu (ülkeye göre sermaye, tescil, lisanslar)
- Uluslararası muhasebe ve vergi uyumu (KDV/sales tax, stopaj, kurumlar vergisi, transfer fiyatlandırması gibi)
- Payroll ve işe alım (yerel istihdam planı, bordro, sosyal güvenlik)
- Hukuki sözleşmeler (hissedar sözleşmesi, IP devri, yatırım dokümantasyonu)
Özellikle birden fazla ülkede operasyon planlıyorsanız, yanlış kurgu hem vergi riskini artırır hem de vize dosyanızda “işin gerçekliği” açısından soru işareti doğurabilir.
Bu süreçte profesyonel destek neden fark yaratır?
Startup vizesi, göçmenlik süreci gibi görünse de pratikte şirketleşme + finans + iş planı + operasyon disiplinlerini tek dosyada birleştirir. Dolayısıyla yalnızca “başvuru formu doldurmak” yeterli olmaz; şirket yapınızın (hisse oranları, yönetim kontrolü), yatırım akışınızın (kaynağın ispatı ve transfer izleri) ve büyüme kanıtlarınızın (metrikler/kontratlar) birbirini desteklemesi gerekir.
Corpenza, girişimcilerin ve ölçeklenen şirketlerin uluslararası büyüme yolculuğunda; yurt dışında şirketleşme, oturum izni ve mobilite planlaması, uluslararası muhasebe, payroll/EOR ve posted worker modeliyle vergi optimizasyonu gibi başlıkları entegre biçimde ele alır. Böylece vize hedefinizle şirketinizin gerçek operasyonunu aynı stratejide birleştirmenize yardımcı olur; “dosya uyumu” riskini azaltır.
Sonuç: Doğru ülke + doğru finansman + doğru kanıt = güçlü startup vizesi dosyası
Startup vizesi alırken başarı şansınızı en çok artıran yaklaşım, beş kriteri birbirinden bağımsız değil, tek bir sistem olarak yönetmektir:
- Uygunluk (uyruk/yetenek/endorsement)
- Yatırım ve fon kaynağı (tutar + ispat)
- Vizeye uygun iş planı (viable ve program mantığına göre)
- Büyüme ve istihdam kanıtı (metrik, sözleşme, niyet mektubu)
- Başvuru disiplini (evrak, zamanlama, süreç yönetimi)
Bu çerçeveyi ülke bazlı gerekliliklerle eşleştirip doğru sıralamayla ilerlediğinizde, hem red riskini düşürür hem de süreci daha öngörülebilir bütçe ve zaman planıyla yönetirsiniz.
Sorumluluk reddi (Disclaimer)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, finansal veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz. Startup vizesi programları ülkelere göre değişir ve mevzuat zaman içinde güncellenebilir (bazı programlarda kapanma/limitler görülebilir). Başvuru yapmadan önce ilgili ülkenin resmî kurumları üzerinden en güncel koşulları doğrulamanızı ve sürecinize uygun profesyonel destek almanızı öneririz.
