Bali, 2026’da da turizm, wellness, yaratıcı endüstriler ve dijital hizmetler ekseninde girişimciler için güçlü bir çekim merkezi olmaya devam ediyor. Ancak “Bali’de şirket kurmak” fikri, sosyal medyadaki parlak başarı hikâyelerinden çok daha teknik bir zemine dayanır: doğru şirket türünü seçmek, faaliyet kodunu (KBLI) doğru tanımlamak, sermaye eşiğini karşılamak, OSS-RBA üzerinden lisansları hatasız almak ve sonrasında vergi/raporlama yükümlülüklerini düzenli yürütmek.
Bu rehber, 2026 perspektifiyle Bali’de yabancılar için şirketleşmenin gerçek adımlarını, kritik karar noktalarını ve sık yapılan hataları netleştirir. Hedef, süreci “hızlıca bir şirket açmak” değil; lisansı donmayan, bankacılık ve vergi tarafı oturan, sürdürülebilir bir yapı kurmaktır.
Neden Bali’de şirket kurmak zorlaştı? (Gerçek ihtiyaç: lisans ve uyum)
Endonezya’da şirket kuruluşu artık yalnızca noterde sözleşme imzalamaktan ibaret değil. 2026 itibarıyla yabancı sermayeli yapılar için en kritik konu, OSS-RBA sisteminin sermaye ve faaliyet doğrulaması ve seçtiğiniz iş koluna göre değişen lisans yükümlülükleri.
Özellikle Bali’de sahada sık görülen risk şudur: Kuruluş kağıt üzerinde tamamlanır; fakat KBLI (faaliyet kodu) – sermaye uyumsuzluğu veya yanlış lisans kurgusu nedeniyle operasyonel izin gecikir ya da sistemde askıya düşer. Bu da banka, faturalama, işe alım ve sözleşme süreçlerini fiilen kilitler.
Yabancılar için şirket türleri: PT PMA mı, temsilcilik mi?
1) PT PMA (Yabancı Sermayeli Şirket) – en yaygın yapı
Bali’de gelir elde ederek iş yapmak isteyen yabancılar için standart çözüm PT PMA (foreign-owned company) modelidir. Bu yapı, mevzuat ve sektör uygunluğu çerçevesinde %100 yabancı ortaklı kuruluma izin verir ve pratikte uluslararası girişimcilerin en çok tercih ettiği format olarak öne çıkar.
- Avantaj: Gelir elde edebilir, fatura kesebilir, çalışan istihdam edebilir, banka hesabı açabilir, belirli koşullarla yatırımcı oturumuna (KITAS) giden yolu destekler.
- Dikkat: Sermaye eşiği ve KBLI seçimi en kritik konudur. Yanlış kurguda lisans süreci uzar.
2) KPPA / Temsilcilik Ofisi – gelir elde etmeden araştırma ve varlık
Endonezya pazarını test etmek, araştırma yürütmek ve ülkede yasal olarak bulunmak isteyen (ancak Endonezya içinde gelir yaratmayacak) yabancılar için KPPA / Representative Office alternatifi vardır. Bu yapı, belirli koşullarda daha sonra PT PMA’ya dönüştürülebilir.
- Avantaj: Pazarı anlama, iş geliştirme, yerel paydaşlarla görüşme gibi adımları daha düşük operasyonel karmaşıklıkla yürütmeye yardımcı olur.
- Sınırlama: Gelir elde etme ve ticari faaliyet yürütme tarafında sınırlar bulunur.
2026 sermaye planı: 10 milyar IDR eşiği ve KBLI etkisi
PT PMA kurulumunda en çok yanlış anlaşılan konu “minimum sermaye”dir. Uygulamada PT PMA’lar için yaygın referans minimum 10 milyar IDR yatırım eşiği olup şirketin yapısı ve sektör sınıflandırmasına göre değişkenlik gösterebilir. Ayrıca sermaye gereksinimi, seçtiğiniz KBLI sayısı ve içeriği ile doğrudan ilişkilidir.
- Tek bir KBLI seçmek çoğu senaryoda minimum eşiği yönetilebilir tutar.
- Birden fazla KBLI beyanı, sermaye gereksinimini artırabilir. Örneğin 2 KBLI için 20 milyar IDR benzeri eşik mantığıyla ilerleyen vakalar görülür.
- Bazı kaynaklar faaliyet başına 2,5 milyar IDR gibi farklı referanslar da paylaşır; ancak pratikte 10 milyar IDR eşiği PT PMA başvurularında standarda daha yakındır.
Bu sermaye yaponstrüksiyonu, noter kuruluş senedinde açıkça yer alır. Şirket banka hesabı açıldıktan sonra sermayenin yatırılıp belgelendirilmesi gerekir. Burada kritik nokta, sermayeyi “kağıt üzerinde” bırakmadan bankacılık ve OSS doğrulamasıyla uyumlu planlamaktır.
Ortaklık ve yönetim yapısı: 2 ortak, direktör, komiser
PT PMA için temel organizasyon şartlarını şöyle düşünebilirsiniz:
- En az 2 hissedar gerekir. Hissedarlar yabancı gerçek kişi, yabancı tüzel kişi veya yerel-yabancı karma yapı olabilir.
- En az 1 direktör ve en az 1 komiser gerekir.
- Roller kişi bazında farklı şekilde kurgulanabilir; ancak görev tanımlarını ve imza yetkilerini doğru kurgulamak, banka ve sözleşme süreçlerinde zaman kazandırır.
Önemli bir ayrıntı: Direktör yabancı uyrukluysa, pratikte NPWP (vergi kimlik numarası) ve KITAS (sınırlı süreli oturum izni) gereklilikleri gündeme gelir. Bu noktada şirket kuruluşu ile göçmenlik/oturum planı birlikte ele alınmalıdır; aksi halde yönetim yetkisi pratikte tıkanabilir.
Kuruluş için gerekli belgeler: 2026 kontrol listesi
Hissedar ve yönetici bilgileri
- Yabancı hissedarlar için pasaport taramaları ve kimlik/iletişim bilgileri
- Şirket hissedarı varsa ilgili kurumsal yasal dokümanlar
- Endonezyalı ortak varsa KTP ve NPWP
Şirket bilgileri (isim, faaliyet, sermaye, sözleşme)
- Şirket adı: Ayırt edici olmalı; en az 3 kelime (İngilizce veya Endonezce) kuralı ve sistem onayı gereklilikleri devreye girer. Noktalama işaretleri notice risk yaratabilir.
- KBLI (faaliyet kodu): En kritik seçenektir. Birden çok faaliyet tanımlamak sermaye eşiğini artırabilir; yanlış KBLI lisansı geciktirebilir veya dondurabilir.
- Sermaye yapısı: Kayıtlı/çıkarılmış/ödenmiş sermaye planı net olmalı.
- Ana sözleşme / Articles of Association: Pratikte iki dilli (Endonezce–İngilizce) taslak hazırlamak süreç yönetimini kolaylaştırır.
Adres ve ofis gereklilikleri (kritik: konut adresi olmaz)
PT PMA’nın kayıtlı adresi ticari olmalıdır; konut adresiyle ilerlemek çoğu senaryoda riskli sonuçlar doğurur. Bazı iş modellerinde virtual office mümkün olsa da faaliyetinizle uyumlu olması gerekir.
- Google Maps üzerinde bina adresi
- Bina fotoğrafları
- Kira sözleşmesi
- Arsa/taşınmaz sertifikası
- IMB (inşaat/ruhsat belgesi) gibi bina izin dokümanları
Ek dokümanlar
- Detaylı iş planı
- Yatırım planı / sermaye beyanı
- Noter süreçleri için vekaletname (özellikle uzaktan kurulumlarda)
Adım adım Bali’de şirket kurma süreci (PT PMA) – 2026
1) Noter ile kuruluş: Deed of Establishment
İlk adımda notere şirketinizin adı, adresi, KBLI faaliyet kodu(ları), sermaye yapısı, hissedarlar, direktör/komiser bilgileri iletilir. Noter, kuruluş senedini ve ana sözleşmeyi hazırlar ve elektronik ortamda ilgili makamlara iletir.
2) Bakanlık onayı: tüzel kişilik kazanımı
Kuruluş senedi, Ministry of Law and Human Rights tarafından incelenir. Onay sonrasında şirketiniz tüzel kişilik statüsüne kavuşur.
3) NPWP (Vergi Kimlik Numarası) alınması
Şirketin vergisel kimliği için NPWP kaydı yapılır. Bu adım, faturalama ve birçok operasyonda temel gereklilik olarak önünüze çıkar.
4) OSS-RBA başvurusu: NIB ve temel lisansların alınması
Ardından süreç OSS-RBA (Online Single Submission – Risk Based Approach) üzerinden ilerler. OSS üzerinden tipik olarak şu çıktıları alırsınız:
- NIB (Nomor Induk Berusaha): İşletme kimlik numarası; birçok senaryoda iş lisansı/ithalat kaydı/gümrük kaydı gibi işlevleri bir arada görür.
- Business Profile: OSS sisteminde kayıtlı şirket profiliniz
5) Sektörel (operasyonel/ticari) lisanslar
Faaliyet alanınıza göre ek izinler gerekir. Örneğin ticaret, inşaat, sağlık, e-ticaret veya belirli hizmet alanlarında operasyonel lisanslar OSS üzerinden veya ilgili kurum süreçleriyle tamamlanır. Bu aşamada KBLI doğruluğu, lisansın hızını ve sürdürülebilirliğini belirler.
6) Domicile kaydı, banka hesabı, yerel vergi dosyası
Şirket adresi için yerel kayıtlar yapılır ve Endonezya’da kurumsal banka hesabı açılır. İlçe/bölge gelir ofisi tarafında NPWPD gibi yerel vergi dosyası gereksinimleri de gündeme gelebilir. Sermaye yatırımı ve belgelendirme adımları da banka hesabı sonrasında netleşir.
OSS-RBA’da kritik kontrol: KBLI–sermaye doğrulaması (lisansı donduran hata)
2026’da en kritik kırılma noktası şudur: OSS-RBA, beyan ettiğiniz sermaye düzeyinin seçtiğiniz KBLI faaliyet kodları için yeterli olup olmadığını kontrol eder. Sermaye yetersiz görünürse, lisans süreci gecikebilir veya sistemsel olarak askıya düşebilir.
Bu nedenle “sonradan düzeltiriz” yaklaşımı çoğu zaman pahalıya mal olur. Kuruluş öncesinde şu iki soruya net cevap vermek gerekir:
- Gerçekte hangi faaliyetleri yapacağım ve bunun için doğru KBLI hangisi?
- Bu KBLI seti için sermaye planım ve yatırım beyanım OSS mantığıyla uyumlu mu?
Kuruluştan sonra sizi bekleyen yükümlülükler: vergi, raporlama ve istihdam
Şirket kurulduktan sonra işin “asıl” kısmı başlar: uyum ve raporlama. Endonezya’da şirketlerin düzenli aylık vergi raporlaması yükümlülükleri bulunur; KDV (VAT) gibi kalemler faaliyet türüne göre devreye girer.
- Vergi uyumu: Aylık beyannameler ve dönemsel raporlar; hatalı/eksik raporlama para cezası ve operasyonel risk yaratabilir.
- İstihdam: Yerel çalışanlar, yabancı çalışan/ortak oturum planı ve bordro süreçleri farklı disiplinler gerektirir.
- Bankacılık ve sözleşmeler: Yetki/imza kurgusu doğru değilse pratikte işlem süreleri uzar.
2026’da zaman planı: uzaktan kurulum mümkün mü?
Süreç, doğru dokümantasyon ve vekalet kurgusuyla Endonezya dışında iken de yönetilebilir. Ancak uzaktan ilerleyen dosyalarda en sık karşılaşılan gecikme nedenleri şunlardır:
- KBLI’nin yanlış seçilmesi veya kapsamın çelişkili yazılması
- Adres/ofis evraklarının eksik ya da faaliyetle uyumsuz olması
- Sermaye planının OSS-RBA doğrulamasını karşılamaması
- Direktörün oturum/NPWP gereksinimleri ile şirket takviminin senkronize edilmemesi
Corpenza yaklaşımı: şirket + vergi + mobiliteyi tek resimde yönetmek
Bali’de şirket kurulumunu yalnızca “kuruluş dosyası” olarak ele almak, 2026 gerçekliğinde risklidir. Sağlam bir yapı için şirketleşme, uluslararası vergi ve muhasebe, bordro/istihdam ve oturum-mobilite başlıklarını birlikte kurgulamak gerekir.
Corpenza, uluslararası iş geliştirme perspektifiyle süreci uçtan uca düşünür: doğru şirket türü seçimi (PT PMA vs temsilcilik), KBLI stratejisi ve sermaye planı, kuruluş sonrası vergi/raporlama düzeni, yatırımcı veya yönetici oturumu için yol haritası ve gerektiğinde global operasyonlarınızla uyumlu muhasebe/payroll mimarisi. Amaç, hızlı bir kuruluş değil; denetlenebilir, ölçeklenebilir ve uyumlu bir Endonezya operasyonu oluşturmaktır.
Sonuç: Bali’de şirket kurmak “form doldurmak” değil, strateji işidir
2026’da Bali’de şirket kuruluşu; doğru KBLI seçimi, sermaye eşiklerinin doğru yönetimi, OSS-RBA lisans akışı ve kuruluş sonrası vergi uyumu birlikte ele alındığında sorunsuz ilerler. En büyük farkı yaratan unsur, süreci “tek seferlik başvuru” değil operasyonel sürdürülebilirlik olarak tasarlamaktır.
Sorumluluk reddi (Disclaimer)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar 2026 içinde değişebilir ve yorum farklılıkları doğabilir. Başvuru yapmadan önce güncel resmi gereklilikleri doğrulamanızı ve durumunuza uygun profesyonel destek almanızı öneririz.
