Şirketiniz bir projeyi kazanıyor, Avrupa’da sahaya hızla ekip indirmeniz gerekiyor. Ancak her ülkenin farklı iş kanunu, bordro, sosyal güvenlik ve bildirim yükümlülüğü devreye giriyor. Küçük bir form hatası bile on binlerce euroluk ceza, proje durması veya vergi incelemesiyle sonuçlanabiliyor.
İşte tam bu noktada posted worker modeli, Avrupa’da geçici olarak personel görevlendirmenin en yapılandırılmış ve yasal zemini en net araçlarından biri haline geliyor. Ancak bu sistemi yanlış anlamak, hem işveren hem çalışan için ciddi riskler doğuruyor.
Posted Worker Nedir, Ne Değildir?
Posted worker, işverenin isteğiyle ve onun adına hizmet sunmak için, geçici olarak başka bir AB veya AEA (Avrupa Ekonomik Alanı) ülkesine gönderilen çalışanı ifade eder. Burada kritik noktalar şunlardır:
- Çalışan, ev ülkesindeki işvereniyle istihdam ilişkisini sürdürür.
- Çalışma fiilen başka bir AB/AEA ülkesinde gerçekleşir.
- Süre geçicidir; kalıcı göç veya ülke değiştirme değildir.
Kendi inisiyatifiyle başka bir AB ülkesine gidip iş arayan veya orada yeni bir iş sözleşmesi yapan kişi, posted worker değildir; bu kişi göçmen işçi (migrant worker) statüsüne girer. Ayrıca serbest çalışanlar (self-employed) da posted worker direktifinin kapsamı dışındadır.
AB’de Posted Worker Sisteminin Hukuki Çerçevesi
AB’de posted worker sistemi, hizmet sunumunun serbest dolaşımını korurken, çalışanların sömürülmesini ve “sosyal damping”i önlemeyi hedefler.
Temel düzenlemeler:
- Posting of Workers Directive 96/71/EC: 1996 tarihli ana direktif; hangi asgari çalışma koşullarının ev sahibi ülkede uygulanacağını belirler.
- Directive (EU) 2018/957: 2018 revizyonu; ücret ve uzun süreli posting konularında çalışan lehine önemli güncellemeler getirir.
- Enforcement Directive 2014/67/EU: 2014 tarihli uygulama direktifi; denetimleri güçlendirir, sahte posting yapılarını hedef alır.
Bu direktifler, AB üye ülkeleri yanında AEA ülkeleri (İzlanda, Lihtenştayn, Norveç) için de geçerli bir çerçeve oluşturur.
Posted Worker Olarak Çalışanların Temel Hakları
Posted worker modelinde, çalışan hâlâ ev ülkesindeki işverene bağlıdır. Ancak ev sahibi ülkede çalışırken, ev sahibi ülkenin daha elverişli ve koruyucu koşulları uygulanır. Bu, işverenler için ciddi bir uyum yükümlülüğüdür.
Ev sahibi ülkede posted worker’ın yararlandığı başlıca haklar:
- Ücret ve fazla mesai oranları (asgari ücret, sektörel toplu sözleşmelerdeki ücret skalaları)
- Maksimum çalışma süreleri ve asgari dinlenme süreleri
- Asgari ücretli yıllık izin
- İşe alım koşulları (özellikle geçici istihdam kuruluşları üzerinden görevlendirilen çalışanlar için)
- İş sağlığı ve güvenliği standartları
- Hamileler, yeni doğum yapmış kadınlar, çocuklar ve gençler için koruyucu hükümler
- Ayrımcılık yasağı ve eşit muamele kuralları
Özellikle inşaat ve inşaat işleri sektöründe, ev sahibi ülkede “evrensel geçerliliği ilan edilmiş” toplu iş sözleşmeleri varsa, bunlardaki ücret ve çalışma şartları da posted worker için bağlayıcıdır.
Posted Worker Türleri: Hangi Durumda Hangi Statü?
AB hukuku, posted worker statüsünü üç ana senaryoda tanımlar:
- Doğrudan posting: İşveren, kendi hesabına ve yönetiminde, hizmet sunmak üzere çalışanını başka bir üye devlete gönderir.
- Grup içi posting: Çalışan, aynı grubun parçası olan başka bir ülkedeki şirkete geçici süreyle gönderilir.
- Aracı kuruluş üzerinden posting: Geçici istihdam ajansı veya personel firması, çalışanın başka bir ülkedeki “kullanıcı işverene” geçici görevlendirilmesini sağlar.
Her senaryoda, gönderici işverenin sorumluluğu ve ev sahibi ülkedeki bildirim yükümlülükleri farklı detaylar içerebilir. Bu nedenle model kurgusunu baştan doğru yapmak gerekir.
12 Ay (ve 18 Aya Uzatma) Kuralı: Uzun Süreli Posting
2018 revizyonunun en kritik unsurlarından biri “uzun süreli posting” kavramıdır. Genel olarak:
- Standard posting süresi: 12 aya kadar
- Gerekçeli bildirimle uzatma: 18 aya kadar
Eğer bir çalışan aynı pozisyon ve aynı görev için bu süreleri aşarsa, artık sadece “çekirdek koşullar” değil, ev sahibi ülkenin hemen hemen tüm istihdam koşulları uygulanır.
Bu durumda bile, iki istisna devam eder:
- İstihdam sözleşmesinin başlangıç ve sona erme koşulları ve prosedürleri
- Tamamlayıcı mesleki emeklilik fonlarına ilişkin hükümler
Pratikte bu, örneğin Almanya’ya 16 ay gönderdiğiniz bir mühendisin, neredeyse yerel bir çalışanla aynı çalışma şartlarına sahip olması anlamına gelir. Bordro, yan haklar ve sözleşme yapısı buna göre yeniden kurgulanmalıdır.
Posting Süreci: Bildirim, Sosyal Güvenlik ve Diğer Adımlar
1. Ön Bildirim Yükümlülükleri
Hemen hemen tüm AB ülkeleri, posted worker görevlendirmesi için işverenin önceden resmi bildirim yapmasını zorunlu kılar. Bildirim:
- Çalışanın kimlik ve iletişim bilgilerini,
- Görev yeri ve süresini,
- İşin türünü ve hizmetin alıcısını,
- Ücret ve çalışma koşullarını
içerir.
Örneğin İrlanda’da, çalışan işe başlamadan önce “Form of Declaration” sunmak zorunludur. Bu formu sunmamak cezai bir suçtur ve 5.000 euro’ya kadar para cezası söz konusu olabilir. Benzer şekilde diğer ülkelerde de yüksek idari para cezaları ve hatta işin durdurulmasıyla karşılaşmak mümkündür.
2. Sosyal Sigorta (A1 / Taşınabilirlik) Koşulları
Genel kural, posted worker’ın ev ülkesinin sosyal güvenlik sistemine bağlı kalmasıdır. Bunun için:
- Çalışanın, gönderilmeden önce en az 1 ay boyunca ev ülkesinin sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olması beklenir.
- AB içi postinglerde, ev ülkesinden A1 belgesi (veya eşdeğeri) alınır.
Aksi durumda ev sahibi ülke, çalışanı kendi sosyal güvenlik sistemine dahil etmek isteyebilir ve bu da hem maliyet hem de uyum açısından tabloyu tamamen değiştirebilir.
Hangi Sektörlerde Posted Worker Daha Yaygın?
AB genelinde posted worker kullanımının yoğunlaştığı alanlar:
- İnşaat ve altyapı projeleri
- Sanayi ve montaj işleri (enerji, makine, otomotiv yan sanayi vb.)
- IT ve mühendislik (özellikle proje bazlı saha kurulumları)
- Karayolu taşımacılığı ve lojistik
Karayolu Taşımacılığı ve Mobility Package
Karayolu taşımacılığında, genel posted worker kurallarına ek olarak Directive 2020/1057 (Mobility Package I) kapsamında özel kurallar devreye girer. 2 Şubat 2022’den itibaren:
- Bir üye devlette istihdam edilen ve başka bir üye devlette hizmet sunan şoförlere özel posting kuralları uygulanır.
- Kabotaj, ikili taşımalar ve transit geçişler için farklı rejimler söz konusudur.
Bu alan, denetimlerin sıkı olduğu ve usulsüzlük cezalarının yüksek olduğu bir segmenttir. Uluslararası filoya sahip şirketler için uyum yönetimi kritik önemdedir.
Avrupa ve AEA Kapsamı: Sadece AB Değil
Posted worker direktifleri, sadece AB üye devletlerini değil, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ülkelerini de kapsar. Yani:
- AB ülkeleri +
- İzlanda, Lihtenştayn, Norveç
Bu ülkelerde de benzer posting kuralları ve bildirim yükümlülükleri bulunur. İsviçre ise kendi ikili anlaşmaları üzerinden benzer ama ayrı bir sistem uygular.
Rakamlarla Posted Worker: Neden Bu Kadar Önemli?
AB’de posted worker sistemi artık niş bir uygulama değil, yaygın bir iş modeli haline geldi:
- Yıllık tahmini 3,6 milyon posting işlemi gerçekleştiriliyor.
- Yaklaşık 2,6 milyon çalışan posted worker statüsüyle çalışıyor.
- Bunların yaklaşık 1,2 milyonu, iki veya daha fazla üye devlette aktif görev yapıyor.
Bu hacim, regülatörlerin konuyu yakından izlemesine ve ceza mekanizmalarını sertleştirmesine neden oluyor. Şirketler için “ufak bir formalite” gibi görünen bir belge eksikliği, büyük uyum risklerine yol açabiliyor.
Yaygın Yanılgılar: Göçmen İşçi mi, Posted Worker mı?
Uygulamada en sık görülen karışıklık, posted worker ile göçmen işçi kavramları arasında oluyor.
- Posted worker: Ev ülkesindeki şirketle iş ilişkisi sürer, hizmet geçicidir, süre sınırlıdır, proje veya sözleşme bazlıdır.
- Göçmen işçi: Kendi inisiyatifiyle başka bir ülkede iş arar, genelde yerel bir iş sözleşmesi yapar, kalıcı veya orta-uzun vadeli yerleşim hedefi vardır.
Bu fark, hem uygulanacak iş hukuku, hem de vergi ve sosyal güvenlik rejimi bakımından köklü sonuçlar doğurur. Yanlış sınıflandırma; geriye dönük prim, vergi ve ceza riskini beraberinde getirir.
İşverenler İçin Püf Noktaları: Uyum, Maliyet ve Vergi Boyutu
Posted worker, doğru kurgulandığında maliyet ve verimlilik açısından çok avantajlı olabilir. Ancak tasarım aşamasında şu noktaları netleştirmek gerekir:
- Görevlendirme süresi: 12/18 ay sınırı aşılacaksa, ev sahibi ülkenin tam istihdam şartlarına hazırlıklı olun.
- Ücret politikası: Ev ülkesindeki ücretin, ev sahibi ülkedeki asgari ücret ve toplu sözleşme hükümlerini karşılayıp karşılamadığını analiz edin.
- Bordro yapısı: Hangi ülkenin bordrosu, hangi ülkede vergi doğuruyor, double taxation riskleri neler? Çift taraflı vergi anlaşmalarını hesaba katın.
- Sosyal güvenlik: A1 belgesi ve 24 aya kadar tek sistemde kalma imkânı; sonrasında ne olacağı; kümülatif sürelerin nasıl hesaplandığı.
- İdari yükümlülükler: Ön bildirim, yerel temsilci atama, belgeleri proje sahasında bulundurma, denetimlerde ibraz süreçleri.
Özellikle çok ülkeye personel gönderen şirketler için, bu süreçlerin manuel olarak yönetilmesi giderek imkânsız hale geliyor. Burada uluslararası bordro (payroll/EOR) ve posted worker uyum yönetimi kritik bir uzmanlık alanına dönüşmüş durumda.
Corpenza ile Posted Worker Stratejisini Doğru Kurgulamak
Corpenza, Avrupa ve global ölçekte:
- Şirketleşme (yeni ülke ofisi veya proje şirketi kuruluşu),
- Oturum izni, golden vize ve yatırımla vatandaşlık çözümleri,
- Bordro ve EOR (employer of record) modelleri,
- Personel kiralama ve posted worker bazlı vergi optimizasyonu,
- Uluslararası muhasebe ve raporlama
alanlarında uzmanlaşmış bir yapıdır.
Şirketlerin Avrupa’ya personel transfer ederken sık yaşadığı sorunlar:
- Hangi durumda posted worker, hangi durumda yerel istihdam modeline geçeceğine karar verememek,
- Birden çok ülkede farklı bildirim portallarına, farklı dillerde başvurmak zorunda kalmak,
- Bordro ve sosyal güvenlik kurgusunu yanlış kurup geriye dönük vergi/prim riski yaratmak,
- Proje bazlı işlerde, her ülkede şirket kurup kapatmanın ciddi maliyet ve zaman kaybı yaratması.
Corpenza, bu noktalarda:
- Hedef ülke matrisini çıkararak hangi iş modeli (posted worker, EOR, yerel kontrat, personel kiralama) için hangi ülkede hangi yolun daha avantajlı olduğunu analiz eder.
- Gerekirse posted worker yerine, vergi ve uyum açısından daha optimize edilmis EOR veya personel kiralama modelini devreye alır.
- Bordro, sosyal sigorta, bildirime dayalı yükümlülükleri tek merkezden yöneterek denetimlerde uyumu garanti altına almanıza yardımcı olur.
Böylece siz proje teslimine ve iş geliştirmeye odaklanırken, Avrupa’daki hukuki ve mali yükümlülükleri arka planda profesyonel bir ekip yönetir.
Çalışanlar İçin Püf Noktaları: Avrupa’da Posted Worker Olarak Çalışırken Nelere Dikkat Etmeli?
Bir çalışan olarak Avrupa’ya posted worker statüsüyle gidiyorsanız, şu başlıklara özellikle odaklanın:
- İmzaladığınız sözleşmede görevlendirme süresi, ülke(ler), iş tanımı ve ücret net olsun.
- Ev sahibi ülkenin asgari ücret, fazla mesai ve tatil hakları hakkında önceden bilgi alın.
- Sahada bir denetimde, iş sözleşmeniz, A1 belgeniz ve görevlendirme yazınız istenebilir; bunların bir kopyasını yanınızda bulundurun.
- Konaklama ve günlük harcırahların (varsa) sözleşmede yazılı olmasına dikkat edin.
- Görevlendirme süresi uzadıkça, statünüzün değişip değişmediğini (örneğin 12 ay eşiğinin aşılması) işvereninizden net olarak öğrenin.
Haklarınızı bilmeniz, hem kendinizi korumanız hem de işvereninizin uyum süreçlerini daha sağlıklı yönetmesine katkı sağlar.
Sonuç: Posted Worker Modelini Doğru Kurgulamak Uzun Vadeli Avantaj Sağlar
Posted worker, Avrupa’da proje bazlı iş yapan şirketler için güçlü bir araçtır. Ancak:
- Hukuki çerçeve giderek sıkılaşıyor,
- Denetimler artıyor,
- İdari ve mali yaptırımlar ağırlaşıyor.
Öte yandan, doğru yapılandırılmış bir posted worker stratejisi, aynı anda birden fazla ülkede iş yapmanızı, ekiplerinizi esnek şekilde görevlendirmenizi ve maliyetleri kontrol altında tutmanızı sağlar.
Bu nedenle, Avrupa’ya personel gönderme, farklı ülkelerde eş zamanlı operasyon yürütme veya posted worker ile vergi optimizasyonu düşünüyorsanız, süreci hem hukuki hem de finansal açıdan bütüncül gören profesyonel bir yaklaşıma ihtiyaç duyarsınız. Corpenza’nın uluslararası şirketleşme, bordro ve mobilite deneyimi, bu noktada hem riskleri minimize etmenizi hem de işinizi ölçeklendirmenizi kolaylaştırır.
Sorumluluk Reddi
Bu yazı, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki bilgiler hukuki, mali veya vergi danışmanlığı niteliği taşımamaktadır. AB mevzuatı ve ulusal düzenlemeler zamanla değişebilir; her somut durum için güncel resmi kaynakları ve ilgili ülke makamlarını mutlaka kontrol edin. Posted worker, vergi, sosyal güvenlik ve göç hukuku gibi konularda karar almadan önce, alanında uzman profesyonellerden kişiye veya şirkete özel danışmanlık almanız gerekir.
