Avrupa’da oturum ve vatandaşlık hedefleyen yatırımcıların karşısına genellikle “Golden Visa” kavramı çıkıyor. Ancak Fransa ve Letonya örneğinde, bu başlık altında sunulan imkanlar, hem yatırım türü hem de yatırımcının rolu bakımından ciddi şekilde farklılaşıyor.
Bu yazıda, Fransa’nın aslında klasik bir gayrimenkul odaklı Golden Visa yerine sunduğu Talent Passport – Business Investor modeli ile Letonya’nın daha esnek ve düşük eşikli yatırım yoluyla oturum (Golden Visa) programını, avantajlar perspektifinden karşılaştırıyoruz. Hangi ülke hangi yatırımcı profiline daha uygun, aile ve vergi boyutu ne, vatandaşlığa giden yol nasıl şekilleniyor – hepsini tek tek ele alacağız.
Fransa ve Letonya’yı Karşılaştırırken Asıl Soru: Sizin Profiliniz Ne?
Golden Visa programlarını kıyaslarken yalnızca “minimum yatırım tutarına” bakmak çoğu zaman yanıltıcı olur. Aslında kritik soru şudur:
- Aktif olarak iş kurup büyütmek mi istiyorsunuz, yoksa daha pasif, gayrimenkul veya finansal yatırım mı hedefliyorsunuz?
- Önceliğiniz presti j, inovasyon ekosistemi ve Batı Avrupa yaşam kalitesi mi, yoksa daha düşük maliyetle hızlı oturum ve esnek kalış şartları mı?
Fransa’nın Talent Passport – Business Investor rotası, yüksek sermayeli, girişimci ve yenilikçi profili hedeflerken; Letonya Golden Visa, özellikle daha düşük giriş eşiğiyle, gayrimenkul ya da finansal enstrümanla oturum almak isteyen yatırımcılara hitap ediyor.
Yatırım Gereklilikleri: Sermaye Tutarı ve Esneklik
Fransa: İş Odaklı, Nitelikli Yatırımcı Modeli
Fransa, klasik bir gayrimenkul Golden Visa programı sunmuyor. Bunun yerine, Golden Visa’ya en yakın rota olan “Passeport Talent – Business Investor” ile yatırımcıyı doğrudan üretken ekonomiye yönlendiriyor.
- Minimum Yatırım: Genel çerçevede en az 300.000 € tutarında, bir Fransız şirketinin (artisanal, ticari veya endüstriyel) maddi veya maddi olmayan varlıklarına yatırım yapılması gerekiyor. Yenilikçi teknoloji şirketlerinde bu eşik daha düşük yapılandırılabiliyor.
- Yatırım Türü: Yatırımın, iş yaratması veya mevcut istihdamı koruması bekleniyor. Saf gayrimenkul yatırımı (spekülatif al-sat) bu rotada kabul görmüyor.
- Nitelik Şartı: Başvuru sahibi genellikle en az yüksek lisans düzeyi eğitim veya buna denk profesyonel tecrübe (yaklaşık 5 yıl) gösterebilirse dosya güçleniyor.
- Onay Süresi: Uygun hazırlanan bir dosyada, yaklaşık 3 ay gibi bir sürede sonuç almak mümkün.
Bu yapı, Fransa’yı özellikle teknoloji, inovasyon ve ölçeklenebilir iş modelleri kurmak isteyen, yüksek net değerli girişimciler için cazip kılıyor.
Letonya: Daha Düşük Eşik, Daha Fazla Seçenek
Letonya’nın Golden Visa programı, klasik anlamda bir “yatırım yoluyla oturum izni” modeli ve yatırım türünde ciddi esneklik sunuyor:
- Minimum Yatırım Eşiği:
- 50.000 € şirket sermayesi (en az 10.000 € ödenmiş sermaye şartıyla),
- 250.000 € tutarında gayrimenkul yatırımı,
- 300.000 € tutarında banka alt sermayesi (subordinated capital) veya benzeri finansal enstrümanlar,
- Zaman zaman sunulan devlet tahvili benzeri alternatifler.
- Yatırım Türü: Gayrimenkul, şirket hissesi, tahvil, banka ürünleri gibi pasif yatırımlara izin veriyor. Özellikle gayrimenkul, basitliği sebebiyle en popüler rota.
- Onay Süresi: Tercih edilen rota ve dosyanın niteliğine bağlı olarak genelde 2–6 ay arası. Şirket yatırımı rotası genellikle daha hızlı ilerleyebiliyor.
Letonya’nın en büyük avantajı, Fransa’ya kıyasla çok daha düşük sermaye ile AB oturumuna giriş imkanı sunması ve yatırım tipinde geniş bir esneklik tanıması.
Yatırım Esnekliği Karşılaştırması
- Fransa: Sadece üretken, iş yaratan/koruyan iş yatırımı; nitelikli girişimci profili.
- Letonya: Gayrimenkul dahil çok çeşitli yatırım araçları; pasif yatırımcı profilini de kapsayan esnek yapı.
Bu nedenle, “iş kurmak ve büyütmek” isteyenler için Fransa; “daha çok gayrimenkul ya da finansal yatırım ile oturum” hedefleyenler için Letonya öne çıkıyor.
Oturum Hakları, Fiziksel Varlık ve Yenileme Koşulları
Fransa: 4 Yıllık Kart, Tüm Ülke Çapında Yaşam ve Çalışma
Talent Passport – Business Investor kapsamında verilen oturum kartı:
- İlk etapta 4 yıla kadar geçerli olarak düzenleniyor ve yenilenebiliyor.
- Sahibine Fransa genelinde yaşama, çalışma ve eğitim hakları tanıyor.
- İlk yıllarda sıkı bir minimum kalış süresi aranmasa da, orta–uzun vadede kalıcı oturum ve vatandaşlık hedeflendiğinde, kesintisiz ikamet büyük önem kazanıyor.
Kısacası, Fransa modeli size hem ikamet hem de iş kurma özgürlüğü sunarken, sistemin beklentisi Fransa’ya gerçek anlamda yerleşmeniz ve ekonomik katkı sağlamanız.
Letonya: 5 Yıllık Yenilenebilir İzin ve Esnek Fiziksel Varlık
Letonya Golden Visa kapsamında:
- Başvuru sahibine genellikle 5 yıllık geçici oturum izni verilir.
- Bu izin 5’er yıllık dönemler halinde yenilenebilir.
- Programın dikkat çekici artısı; fiziksel varlık şartının görece esnek olmasıdır. Uygulamada çoğu başvuru sahibi için yılda en az bir kez ülkeye giriş yeterli kabul edilirken, kalıcı oturum veya vatandaşlık aşamasında daha sıkı süreler devreye girer.
Letonya bu yönüyle, Fransa’ya tam yerleşmek istemeyen, dünyanın farklı ülkeleri arasında mobil yaşayan iş insanları ve “global nomad” profil formlarına daha uygun bir çerçeve sunuyor.
Schengen Serbest Dolaşım
Her iki ülkenin sunduğu oturum izni de, sahiplerine Schengen Bölgesi’nde kısa süreli (90/180 gün) vizesiz seyahat imkanı tanır. Bu, iş toplantıları, fuarlar, müşteri ziyaretleri ve aile seyahatleri için ciddi bir mobilite avantajı sağlar.
Aile Birleşimi ve Bağımlı Kişilerin Hakları
Fransa: Aile Üyelerine Güçlü Çalışma Hakları
Fransa’da Talent Passport kapsamında:
- Eş ve 18 yaş altı çocuklar başvuruda aileye dahil edilebilir. Bazı durumlarda 18 yaş üzeri ekonomik olarak bağımlı çocuklar da kapsam altına girebilir.
- Eşe verilen oturum izni, çalışma hakkı içerir; bu, aile ekonomisi ve eşin kariyeri açısından önemli bir avantajdır.
- Çocuklar, Fransa’daki devlet okulları ve üniversite sisteminden yararlanabilir.
Aile bireylerinin de işgücü piyasasına katılabilmesi, Fransa programını özellikle kariyerine devam etmek isteyen eşler ve eğitim çağındaki çocuklar için oldukça cazip hale getirir.
Letonya: Geniş Aile Kapsamı ve Gayrimenkulle Yerleşim İmkanı
Letonya Golden Visa ile:
- Eş, 18 yaş altı çocuklar ve belirli şartlarda ebeveynler programa dahil olabilir.
- Tek bir yatırım başvurusu, genellikle tüm aileyi kapsayabilir.
- Gayrimenkul yatırımı tercih edildiğinde, alınan konutun aile için fiili yaşam alanı olarak kullanılması mümkündür.
Fransa aile üyelerine sağlanan çalışma haklarında oldukça güçlü iken, Letonya düşük yaşam maliyeti ve gayrimenkul üzerinden kira geliri + konut kombinasyonuyla aileler için avantajlı bir alternatif sunar.
Kalıcı Oturum ve Vatandaşlığa Giden Yol
Fransa: 5 Yılda Kalıcı Oturum, 10 Yılda Vatandaşlık
Fransa’da Talent Passport – Business Investor rotası ile:
- 5 yıl kesintisiz yasal ikamet sonrasında kalıcı oturum izni (Carte de résident) için başvuru hakkı doğar.
- Genellikle 10 yıl ikamet sonrası, Fransız vatandaşlığı için başvurmak mümkündür.
- Vatandaşlık aşamasında Fransızca dil yeterliliği ve Fransız toplumuna entegrasyonu ölçen testler talep edilir.
- Başlangıçta, yani ilk yatırım ve oturum kartı aşamasında dil şartı görece daha esnektir; bu da sürece giriş bariyerini düşürür.
Fransa pasaportu, dünya genelinde en güçlü pasaportlar arasında yer alır ve 190+ ülkeye vizesiz/kapıda vize imkanı sunar. Bu nedenle “zamana yayılmış ama oldukça prestijli” bir hedef arayanlar için Fransa ciddi bir seçenek.
Letonya: Benzer Süre, Daha Sıkı Vatandaşlık Kriterleri
Letonya’da:
- 5 yıl yasal ikamet sonrası kalıcı oturum iznine geçiş mümkündür.
- 10 yıl ikamet sonrasında Letonya vatandaşlığı için başvuru yapılabilir.
- Vatandaşlık için Letonca dilde en az B1 seviyesinde yeterlilik ile ülke tarihi ve sistemiyle ilgili bir sınav söz konusudur.
Böylece, süre anlamında Fransa ile benzer bir çerçeve bulunmakla birlikte, dil ve entegrasyon kriterleri Letonya’da daha sıkı hissedilir. Öte yandan, Letonya pasaportu da AB üyesi bir ülke pasaportu olarak oldukça güçlü bir mobilite sağlar.
Yaşam Tarzı, Ekonomik Güç ve Vergi Perspektifi
Fransa: Batı Avrupa Kalitesi, İnovasyon Ekosistemi
Fransa’nın sunduğu yaşam tarzı ve ekonomik avantajlar, özellikle şu başlıklarda öne çıkar:
- Yaşam Kalitesi: Paris, Lyon, Bordeaux, Côte d’Azur gibi kentlerde dünya standartlarında sağlık hizmeti, güçlü bir devlet eğitimi sistemi ve çok zengin bir kültürel yaşam (müze, sanat, gastronomi) bulunur.
- İş ve İnovasyon: Fransa, teknoloji ve inovasyon alanında Avrupa’nın başlıca merkezlerinden biridir; çok sayıda start-up ve scale-up, kuluçka ve hızlandırma programı, yatırım fonu ve kamu destek mekanizması mevcuttur.
- Vergi Boyutu: Yatırımcılar için çeşitli vergi teşvikleri, Ar-Ge ve yenilikçi projelere yönelik avantajlı rejimler söz konusudur. Yük, doğru yapılandırıldığında optimize edilebilir.
Letonya: Düşük Maliyetli AB Yaşamı ve Pasif Gelir İmkanı
Letonya ise yatırımcıya şu açılardan cazip gelir:
- Düşük Yaşam Maliyeti: Konut, eğitim, günlük hayat giderleri Fransa’ya göre belirgin şekilde daha uygundur. Bu, özellikle sabit gelire veya emekli maaşına dayalı yaşayanlar için avantaj sağlar.
- Gayrimenkul Getirisi: Uygun fiyatlı gayrimenkul piyasası, kira gelirine dayalı pasif gelir stratejileri için elverişlidir.
- Vergisel Avantajlar: Şirket karlarının dağıtılmadığı durumlarda düşük efektif vergi yükü ve basitleştirilmiş vergi rejimleri, yatırımcıların Letonya’yı bir AB içi vergi planlama merkezi olarak kullanabilmesini sağlayabilir.
Özetle; Fransa “premium yaşam + inovasyon + prestij” paketini sunarken, Letonya “düşük maliyet + pasif gelir + esnek oturum” kombinasyonuyla farklı bir yatırımcı profiline hitap ediyor.
Ek Şartlar, Riskler ve Alternatif Rotalar
Her İki Ülke İçin Ortak Gereklilikler
Fransa ve Letonya programlarında genel olarak benzer temel şartlar bulunur:
- Temiz adli sicil ve güvenlik soruşturmasından geçebilme,
- Yatırımın kaynağına dair yasal ve şeffaf fon kanıtı,
- Oturum süresince geçerli sağlık sigortası.
Fransa’ya Özgü Ek Noktalar
- Yatırımın ekonomik katkısını ve istihdam etkisini dosyada çok net şekilde ortaya koymanız gerekir.
- Oturum kartı için yaklaşık 225 € civarında kart bedeli söz konusudur.
- İş planınızın ve yatırımlarınızın gerçekten hayata geçtiğini, yenileme aşamalarında faaliyet raporları, finansal tablolar ile ispatlamanız beklenir.
Ayrıca, yatırım yapmak istemeyen ancak yüksek pasif gelire sahip profiller için Fransa’da “Financially Independent Person (FIP)” vizesi de bulunuyor. Bu rota:
- Başvuru sahibi için aylık en az 3.000 €,
- Eş için 1.500 €,
- Her çocuk için 750 € pasif gelir ve
- En az 36.000 € tasarruf
gibi kriterler arıyor. Ancak bu vize çalışma hakkı tanımaz ve 65 yaş altı için en az A2 düzeyinde Fransızca şartı getirir. Yani, yatırım yoluyla Golden Visa alternatifi değil, daha çok “varlıklı emekli / yerleşik” profillere uygun bir pasif gelir vizesidir.
Letonya’ya Özgü Ek Noktalar
- Gayrimenkul yatırımı yaparken, taşınmazın asgari değer, konum, teknik şartlar gibi kriterleri karşılaması gerekir.
- Avrupa Birliği genelinde Golden Visa programlarına yönelik artan regülasyon baskısı sebebiyle, Letonya modelinde ileride olası sıkılaştırmalar veya değişiklikler yaşanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Fransa mı, Letonya mı? Hangi Profil İçin Hangi Ülke Daha Uygun?
Fransa’nın Öne Çıktığı Durumlar
- Yüksek sermayeli, büyüme odaklı bir startup ya da ölçeklenebilir iş modeli kurmak istiyorsanız,
- Çocuklarınız için Fransa eğitim sistemi ve Batı Avrupa yaşam kalitesi önceliğiniz ise,
- Uzun vadede Fransız pasaportu ve Avrupa Birliği içinde güçlü bir entegrasyon hedefliyorsanız,
- İşiniz gereği Fransa’nın teknoloji, moda, lüks, sanayi, enerji veya sağlık ekosistemlerine bağlanmak istiyorsanız.
Letonya’nın Öne Çıktığı Durumlar
- Daha sınırlı bir bütçe ile, 50.000–250.000 € bandında bir yatırım planlıyorsanız,
- Gayrimenkul veya finansal enstrümanlar üzerinden pasif gelir odaklı bir strateji kurmak istiyorsanız,
- AB içinde daha düşük maliyetli bir yaşam ve esnek fiziksel kalış şartları sizin için daha önemliyse,
- Gelecekte AB pasaportu elde etmeyi hedeflerken, ilk etapta esnek ve “talepkarlığı düşük” bir program arıyorsanız.
Bu Karmaşık Süreçte Profesyonel Destek Neden Kritik?
Fransa Talent Passport – Business Investor ya da Letonya Golden Visa gibi programlara başvururken, yalnızca göçmenlik mevzuatını değil, aynı zamanda:
- Kurmanız gereken şirket yapısını,
- Uluslararası vergilendirme ve çifte vergilendirme risklerini,
- Yapacağınız yatırımın nakit akışı, kârlılık ve hukuki risklerini,
- Aile üyelerinizin oturum, eğitim ve çalışma haklarını,
- Olası çıkış senaryolarını ve vatandaşlık planlamasını
birlikte tasarlamanız gerekir.
Corpenza olarak, Avrupa’da ve küresel ölçekte:
- Şirket kuruluşu (Fransa, Letonya ve diğer AB ülkeleri),
- Uluslararası muhasebe, bordro (payroll/EOR) ve vergi optimizasyonu,
- Yurtdışına personel gönderimi (posted worker modeliyle),
- Yatırımla oturum ve vatandaşlık stratejileri
alanlarında uçtan uca çözümler sunuyoruz. Bu sayede, örneğin Fransa’da yatırım yaparken yalnızca oturum kartınızı değil, aynı anda şirketinizin kuruluş, vergi ve istihdam süreçlerini de tek çatı altında planlayabiliyor; Letonya’da gayrimenkul bazlı Golden Visa sürecinizi, kiralama, yönetim ve muhasebe boyutlarıyla birlikte kurgulayabiliyoruz.
Böylece, seçtiğiniz ülke ne olursa olsun, yatırımınızı yalnızca bir oturum izni aracı olarak değil, sürdürülebilir bir uluslararası büyüme ve varlık koruma stratejisi olarak konumlandırmanız mümkün olur.
Sonuç: Stratejinizi Belirleyin, Ülkeyi Ona Göre Seçin
Özetlemek gerekirse:
- Fransa, daha yüksek sermaye, iş kurma motivasyonu ve uzun vadeli yerleşim planı olan; inovasyon ekosistemi, prestijli pasaport ve aile için üst düzey yaşam standardı arayan yatırımcılar için idealdir.
- Letonya ise, daha düşük yatırım eşiğiyle AB oturumu ve Schengen serbest dolaşımı hedefleyen; gayrimenkul veya finansal ürünler üzerinden pasif gelir yaratmak isteyen ve esnek kalış koşullarına önem veren yatırımcı profiline hitap eder.
Doğru seçimi yapabilmek için, kendi mevcut varlık yapınızı, risk iştahınızı, vergi ikamet durumunuzu ve aile hedeflerinizi profesyonel bir gözle analiz etmek büyük önem taşır. Corpenza, bu analizden uygulamaya kadar olan tüm süreçte, strateji + şirketleşme + oturum/vatandaşlık + muhasebe/vergi bütünlüğünü sizin için yönetebilir.
Sorumluluk Reddi
Bu yazı, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde hukuki, mali veya vergi danışmanlığı niteliği taşımaz. Golden Visa ve oturum programları; mevzuat değişiklikleri, idari uygulamalar ve ülke politikalarına göre zaman içinde güncellenebilir. Her yatırım ve göçmenlik kararı, kişinin kendi mali ve hukuki durumu çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. Karar vermeden önce mutlaka güncel resmi kaynakları inceleyin ve alanında uzman profesyonellerden kişiselleştirilmiş danışmanlık alın.
