Letonya, AB üyesi olması, stratejik Baltık konumu ve iş yapma kolaylığıyla uluslararası girişimciler için cazip bir merkez. Ancak şirket kurulum sürecinde yapılan küçük bir hata bile, şirket kaydınızın reddine, banka hesabınızın açılmamasına, ağır para cezalarına veya ileride vergi incelemelerine yol açabilir.
Bu yazıda, Letonya’da şirket kurulumunda en sık yapılan hataları adım adım ele alıyor, her bir hatanın pratik sonuçlarını ve bunlardan nasıl kaçınabileceğinizi anlatıyoruz. Özellikle SIA (Limited Şirket) yapısı üzerinden ilerleyeceğiz; çünkü hem yerel hem yabancı girişimcilerin en çok tercih ettiği model bu.
Letonya’da Şirket Kurarken Neden Bu Kadar Hata Yapılıyor?
Letonya’daki prosedürler aslında şeffaf; fakat mevzuat sık güncelleniyor, süreç %100 elektronik ortama taşınmış durumda ve AB uyumlu KYC/AML (müşterini tanı / kara para aklamayı önleme) kuralları son derece sıkı.
Yabancı girişimcilerin sıklıkla düştüğü tuzaklar:
- Yerel hukuki gereklilikleri kendi ülkesindeki kurallarla karıştırmak
- Elektronik imza, NACE kodu, VAT gibi “teknik” noktaları hafife almak
- KYC/AML ve vergi boyutunu banka hesabı açma aşamasına gelince fark etmek
Bu hataları en baştan görüp önlemeniz, hem zaman hem maliyet hem de itibar açısından kritik. Corpenza olarak; Letonya’da şirket kuruluşu, uluslararası vergi planlaması, bordro (EOR/payroll), posted worker ve yatırımla oturum – vatandaşlık süreçlerinde, bu tip riskleri sıfıra yaklaştırmaya odaklanıyoruz.
1. Yanlış veya Uygun Olmayan Şirket Adı Seçimi
Şirket adı seçimi, prosedürün en basit adımı gibi görünse de Letonya’da başvuruların reddedilmesinde sık görülen nedenlerden biri.
En yaygın isim hataları
- Halihazırda kayıtlı bir adın seçilmesi: Letonya Ticaret Sicili’nde (Enterprise Register) kayıtlı başka bir şirketle aynı veya çok benzer ad.
- Yanıltıcı/aldatıcı ifadeler: Gerçekte sahip olunmayan bir lisans veya resmi statüyü çağrıştıran kelimeler.
- Yasal form ekinin eksikliği: SIA (Sabiedrība ar Ierobežotu Atbildību) gibi şirket türü ibaresini tam ya da kısaltma olarak sona eklememek.
Bu hatalar, dosyanızın düzeltme için geri gönderilmesine, dolayısıyla 1–2 haftaya varan gecikmelere neden olabilir.
Nasıl önlenir?
- Letonya Ticaret Sicili’nin çevrimiçi isim uygunluk sorgulama aracını kullanın.
- Şirket türü ekini (örneğin “SIA”) isim sonunda mutlaka belirtin.
- Regüle sektörlerde (finans, sigorta, yatırım vb.) isim seçerken ilgili lisanslara gerçekten sahip olup olmayacağınızı dikkate alın.
Corpenza, şirket adınızın Letonya mevzuatına uygunluğunu ve tescil edilebilirliğini başvuru öncesinde kontrol ederek, daha dosyayı yüklemeden red riskini minimize eder.
2. Elektronik İmza ve Dijital Kayıt Kurallarına Uymamak
2024 itibarıyla, Letonya’da tüm yeni şirket kayıtları yalnızca elektronik ortamda yapılabiliyor. Başvurunuzu Latvija.lv veya ur.gov.lv (Registration Office) üzerinden, elektronik imza ile göndermeniz şart.
Yabancı girişimcilerin sık düştüğü hatalar
- Geçerli bir e-imza ya da Smart-ID sahibi olmadan süreci başlatmak: Belgeleriniz hazır olsa bile sisteme giriş yapamazsınız.
- Kağıt başvuru alışkanlığını sürdürmek: Eski usul noterden tasdikli, fiziki evrak gönderme yaklaşımı artık geçerli değil.
Bunlar, özellikle AB dışı girişimciler için ciddi zaman kaybı yaratır. E-imza veya Smart-ID yoksa, Letonya’da yerel bir temsilci ya da uzmanla çalışmanız süreci hızlandırır.
Corpenza, Letonya’daki yerel çözüm ortakları üzerinden gerekli e-imza süreçlerini ve dijital başvuruyu sizin adınıza koordine eder; böylece teknik kısımlar için Letonya’da fiilen bulunmanız gerekmez.
3. Kurumsal Belgeler ve Tüzüklerde Yapılan Hatalar
Ortaklık sözleşmesi ve şirket tüzüğü, Letonya’daki şirketinizin hukuki omurgasını oluşturur. Bu belgeler; yönetim yapısını, hissedar haklerini, kâr dağıtımını ve uluslararası standartlara uyumu net şekilde yansıtmalıdır.
Sık karşılaşılan belge hataları
- Eksik/yanlış bilgi: Kurucu sayısı, sermaye tutarı, hisse dağılımı, yöneticilerin yetki sınırları gibi temel verilerde hata veya tutarsızlık.
- Uluslararası işleyişi yansıtmayan tüzük: Örneğin grup içi transfer fiyatlandırması, uluslararası iştirak yapısı veya kâr dağıtım mekanizmasının belgede hiç tanımlanmaması.
- Letonya’ya özgü şekil şartlarını atlamak: Zorunlu maddeleri, dil ve imza kurallarını dikkate almamak.
Bu tür hatalar;
- Şirket kaydınızın reddedilmesine,
- Bankada kurumsal hesap açarken uyumsuzluk şüphesi doğmasına,
- Orta–uzun vadede ortaklar arası ihtilaflara
yol açabilir.
Corpenza, Letonya’daki tüzük ve ortaklık sözleşmelerini; hem yerel hukuka hem de uluslararası yatırımcı beklentilerine uygun, banka ve regülatörlerin kabul edeceği formatta hazırlar.
4. Yanlış NACE Kodu Seçimi
2025 itibarıyla, Letonya’da yeni bir hukuki tüzel kişilik kaydederken, AB sınıflandırmasına uyumlu doğru NACE faaliyet kodunu beyan etmek zorunlu hale geldi.
Yanlış NACE kodunun sonuçları
- Lisans sorunları: Faaliyetiniz için özel lisans gerekiyorsa (finans, kripto, ödeme kuruluşu vb.), yanlış kodla başvuru yaptığınızda lisans almanız fiilen imkânsız hale gelebilir.
- Banka hesabı reddi: Bankalar ve ödeme kuruluşları, beyan edilen faaliyet koduyla gerçek iş modelinizi karşılaştırır. Uyuşmazlık tespit ederlerse hesap açmayabilir veya hesabınızı dondurabilir.
- Vergi uyumsuzluğu: Bazı vergi yükümlülükleri, faaliyet türüne göre değişir; yanlış kod ileride geriye dönük vergi riskleri doğurabilir.
Doğru NACE kodunu nasıl seçersiniz?
- Gerçek ana gelir kaynağınızı belirleyin: “En çok gelir getirecek” iş kolunu baz alın.
- AB NACE sınıflandırmasını inceleyip, Letonya’daki karşılıklarıyla eşleştirin.
- Bankacılık veya lisans gerektiren alanlarda mutlaka profesyonel destek alın.
Corpenza; iş modelinizi analiz ederek, bankalar, ödeme sistemleri ve regülatörlerle çelişmeyecek en uygun NACE kodu kombinasyonunu belirlemenize yardımcı olur.
5. KYC/AML Uyumluluğunu Hafife Almak
Artık sadece bankalar değil; Payoneer, Wise, Stripe, PayPal gibi ödeme sağlayıcılar da bankalar kadar sıkı KYC/AML politikaları uyguluyor. Letonya’da şirket kurarken bu boyutu göz ardı etmek, hesabınızın hiç açılmamasına ya da aniden bloke edilmesine neden olabilir.
Gerekli KYC/AML adımları
- Kurucu ve nihai faydalanıcıların (UBO) tam tanımlanması: Kimlik belgesi, adres kanıtı, fon kaynağını gösteren belgeler, yaptırım listelerinde yer almadığını kanıtlayan evraklar.
- Şirket içi KYC/AML politikası oluşturma: Özellikle kripto, fintech, yatırım, ödeme hizmetleri gibi sektörlerde faaliyet gösteriyorsanız, yazılı prosedürlerinizin olması beklenir.
- Şeffaf sahiplik yapısı: Karmaşık offshore zincirleri, açıklanmayan hissedarlar ve vekil yapılar, Letonya’da uyumluluk riskini ciddi şekilde artırır.
Bu adımları tamamlamadan başvuru yapmak; banka ve ödeme sağlayıcılarından sürekli “ek belge” talepleri almanıza, hatta kara listeye girmenize yol açabilir.
Corpenza, müşterilerinin Letonya’daki şirketleri için uçtan uca KYC/AML uyum çerçevesi kurar; sahiplik yapısını, fon akışını ve belge setini bankaların beklentisine göre şekillendirir.
6. Vergi Kaydı ve VAT (KDV) Konusundaki Hatalar
Letonya, dağıtılmayan kârlar için 0% kurumlar vergisi gibi önemli avantajlar sunsa da; VAT (KDV) ve bordro yükümlülüklerinde yapılan hatalar ciddi cezalara yol açar.
En yaygın VAT ve vergi hataları
- Zorunlu olduğu halde VAT kaydı yapmamak: AB içi mal/hizmet satışlarında belirli eşiklerin aşılması halinde VAT kaydı zorunlu olabilir. “Küçüğüz, gerek yok” yaklaşımı ağır cezalar doğurabilir.
- Ekonomik gerekçe olmadan VAT kaydına başvurmak: Letonya, gerçek ekonomik varlığı (substance) olmayan, sadece VAT numarası almak isteyen yapıları reddedebilir.
- Yanlış VAT oranı uygulamak: Ürün/hizmet türüne göre farklı oranlar söz konusu olabilir; yanlış oran, geriye dönük tarhiyat sebebidir.
- Sosyal güvenlik ve bordro maliyetlerini görmezden gelmek: Personel çalıştırıyorsanız, Letonya’daki sosyal güvenlik katkılarını ve işveren yükünü iş planınıza yansıtmanız gerekir.
Corpenza; Letonya’da vergi kaydı, VAT planlaması, bordro ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini hem şirket içi operasyonlar hem de posted worker (yurt dışına personel gönderimi) modeli açısından optimize eder. Böylece hem çifte vergilendirmenin hem de gereksiz yüksek işçilik maliyetlerinin önüne geçersiniz.
7. Hukuki Adres, Banka Hesabı ve Operasyonel Kurulumu İhmal Etmek
Letonya’da şirket kurarken geçerli ve doğrulanabilir bir hukuki adres göstermek zorundasınız. Buna rağmen, pek çok girişimci bu adımı “sıradan bir formalite” gibi görüp rastgele sanal adreslere yöneliyor.
Adres ve operasyonel kurulum hataları
- Gerçek olmayan veya doğrulanmamış adres kullanmak: PO box, yanlış formatta yazılmış veya ticari kullanım izni olmayan adresler başvurunuzun reddine neden olabilir.
- Banka hesabı açma zorluğunu hafife almak: Letonya bankaları, özellikle yabancı ortaklı yapılarda, yönetici ve UBO’lar için sıkı inceleme yapar; çoğu zaman yüz yüze görüşme ya da detaylı belge ister.
- Kayıt sonrası adımları planlamamak: Kuruluş sonrası vergi dairesi kaydı, bordro sistemi kurulumu, muhasebe ve raporlama süreçlerini son dakikaya bırakmak.
Corpenza, Letonya’da şirketiniz için güvenilir hukuki adres sağlama, banka hesabı açılış sürecini yönetme ve ilk günden itibaren uyumlu muhasebe altyapısı kurma konularında uçtan uca destek verir.
8. Uygun Olmayan Şirket Yapısı ve Orta–Uzun Vadeli Plan Eksikliği
Her ne kadar SIA (LLC) Letonya’da en popüler şirket türü olsa da, her iş modeli için ideal değildir. Özellikle karmaşık ortaklık yapıları, halka arz planları veya büyük ölçekli yatırım projeleri için farklı yapılara ihtiyaç duyabilirsiniz.
Yanlış tüzel yapı seçiminin etkileri
- İleride tür değişikliği veya yeniden yapılanma için ek noter, devlet harcı ve danışmanlık maliyetleri
- Yatırımcıların hukuki çerçeveye güvenmemesi
- Vergi planlamasında gereksiz karmaşıklık
Corpenza, Letonya’daki şirketinizi; Türkiye, AB ve diğer ülkelerdeki iştirakleriniz ve kişisel varlık planlarınızla birlikte bütünsel olarak ele alır. Böylece, yalnızca “bugün şirket açan” değil, “5–10 yıl sonra çıkış veya büyüme planı yapan” bir yapı kurarsınız.
9. Uluslararası Personel, Posted Worker ve Payroll Boyutunu Göz Ardı Etmek
Letonya’da şirket kuran pek çok uluslararası işveren, bir sonraki adımda AB genelinde personel istihdam etmeyi ya da Türkiye’den/başka ülkelerden personel gönderip çalıştırmayı planlar. Burada posted worker modeli, EOR (Employer of Record) ve bordro yönetimi kritik hale gelir.
Sık yapılan hatalar
- Personeli Letonya sözleşmesiyle başka bir AB ülkesine gönderirken o ülkenin iş hukuku ve sosyal güvenlik kurallarını hesaba katmamak.
- Bordro sürecini “sadece maaş ödemesi” zannedip, bildirge, kesinti ve yerel raporlama yükümlülüklerini atlamak.
- Vergi optimizasyonu imkânlarını değerlendirmeden, üzerine en yüksek maliyetli modeli kurmak.
Corpenza, Letonya merkezli yapılar üzerinden AB’de personel çalıştırmak isteyen şirketlere; EOR, posted worker ve uluslararası payroll hizmetleri sunar. Böylece hem Letonya’da hem personelin fiilen çalıştığı ülkede tam uyum sağlarken, toplam işçilik maliyetinizi optimize edersiniz.
Corpenza ile Letonya’da Hatasız ve Sürdürülebilir Kurulum
Letonya’da şirket kurulumunda en sık yapılan hatalar; çoğu zaman bilgi eksikliğinden, süreçleri parçalı görmekten ve “önce açalım, sonra düzeltiriz” yaklaşımından kaynaklanıyor. Oysa;
- Yanlış şirket adı,
- E-imza eksikliği,
- Hatalı NACE kodu,
- Zayıf KYC/AML kurgusu,
- Eksik VAT ve vergi planlaması
ileride çok daha büyük zaman ve para kayıplarına yol açabilir.
Corpenza, Letonya’da ve diğer Avrupa ülkelerinde;
- Şirket kuruluşu ve hukuki yapılandırma,
- Uluslararası vergi ve VAT planlaması,
- KYC/AML ve banka–ödeme kuruluşu uyumu,
- Bordro, EOR ve posted worker,
- Yatırımla oturum ve vatandaşlık çözümleri
alanlarında entegre bir çerçeve sunar. Böylece süreci, yalnızca şirket tescili olarak değil; oturum izni, vergi optimizasyonu, personel politikası ve uluslararası büyüme hedeflerinizle birlikte kurgularız.
Sonuç: Letonya’da Şirket Kurarken Bu Hatalardan Mutlaka Kaçının
Letonya, doğru kurulum yapıldığında; AB pazarına açılmak, vergisel açıdan verimli bir yapı kurmak ve uluslararası iş gücü yönetmek için güçlü bir platform sağlar. Ancak:
- İsim ve tescil kurallarını hafife almak,
- E-imza ve elektronik başvuru zorunluluğunu göz ardı etmek,
- Kurumsal belgeleri “şablon” mantığıyla hazırlamak,
- NACE, KYC/AML ve VAT gibi teknik konuları son dakikaya bırakmak
tüm avantajları bir anda tersine çevirebilir.
Letonya’da şirketleşmeyi, kişisel hedefleriniz, grup yapınız ve uzun vadeli büyüme planlarınızla uyumlu, profesyonelce tasarlanmış bir proje olarak ele alırsanız; şirketinizin sürdürülebilirliğini ve yatırımcı–banka nezdindeki güvenilirliğini en baştan güçlendirmiş olursunuz.
Önemli Uyarı (Disclaimer)
Bu metinde yer alan bilgiler genel nitelikte olup, hukuki, mali veya vergisel danışmanlık teşkil etmez. Letonya’daki mevzuat, vergi oranları ve idari uygulamalar zaman içinde değişebilir. Şirket kurma, vergi planlaması, VAT kaydı, KYC/AML uyumu ve uluslararası personel gönderimi gibi konularda karar almadan önce, güncel resmi kaynakları kontrol etmenizi ve alanında uzman bir profesyonelden (avukat, mali müşavir veya yetkin bir uluslararası danışman) kişisel durumunuza özgü danışmanlık almanızı önemle tavsiye ederiz.
