Litvanya’da Yıllık Finansal Raporlama Zorunlulukları

Litvanya’da yıllık finansal raporlamayı neden ciddiye almalısınız?

Litvanya’da şirket kurmak, AB pazarına açılmak için son derece cazip bir adım. Ancak Litvanya’da faaliyet gösteren hemen her tüzel kişiliğin, her yıl sıkı takvimler içinde yıllık finansal tablolar hazırlama ve bunları Hukukî Kişiler Sicili’ne (Register of Legal Entities / Centre of Registers) sunma zorunluluğu bulunur.

Raporlama takvimine uymayan ya da yanlış standartlarla hazırlanmış finansal tablolar; cezalar, banka ve yatırımcı nezdinde güven kaybı, hatta şirketin sicil nezdinde yaptırımlarla karşılaşmasına yol açabilir. Özellikle Litvanya’da SPV, holding yapıları, fintech şirketleri veya uzaktan ekiplerle faaliyet gösteren Türk şirketleri için bu süreci doğru kurgulamak kritik önem taşır.

Litvanya’daki yıllık finansal raporlama rejiminin hukuki temeli

Litvanya’da yıllık finansal raporlama yükümlülükleri, birbiriyle bağlantılı dört ana yasa ile şekillenir:

• Muhasebe Kanunu (Law on Accounting) – günlük muhasebe kayıtları, belge düzeni, defter tutma ilkeleri.
• Tüzel Kişilerin Finansal Tabloları Hakkında Kanun (Law on Financial Statements of Entities) – hangi işletmelerin finansal tablo hazırlamak zorunda olduğu, tabloların kapsamı, sunum formatı, onay ve sunum süreleri, yönetim raporu gibi unsurlar.
• Teşebbüslerin Konsolide Finansal Tabloları Hakkında Kanun (Law on Consolidated Financial Statements of Enterprises) – grup şirketlerinde konsolidasyon esasları.
• Finansal Tabloların Denetimi Hakkında Kanun (Law on Audit of Financial Statements) – hangi durumlarda zorunlu bağımsız denetim yapılacağı, denetimin kapsamı.

Bunlara ek olarak, halka açık ve finansal sektör şirketleri için AB düzeyinde IAS Yönetmeliği (IFRS’nin AB’de uygulanması) ve menkul kıymetler ile finansal kuruluşlara ilişkin özel düzenlemeler de devreye girer.

Hangi işletmeler Litvanya’da yıllık finansal tablo düzenlemek zorunda?

Litvanya mevzuatına göre, neredeyse tüm tüzel kişiler her mali yıl için yıllık finansal tablo hazırlayıp Register of Legal Entities’e sunmakla yükümlüdür. Bu kapsamda tipik olarak şu yapılar yer alır:

• UAB (Private Limited Liability Company – limited şirketler)
• AB (Public Limited Liability Company – anonim şirketler)
• Adi ortaklıklar ve komandit ortaklıklar (general partnerships, limited partnerships)
• Kooperatifler
• Yabancı şirket şube ve temsilcilikleri (Litvanya’da kayıtlı şube üzerinden faaliyet gösteren yabancı şirketler için yerel raporlama yükümlülükleri)
• Dernekler ve bazı kâr amacı gütmeyen kuruluşlar (faaliyet hacmi, ciro ve türüne göre)

Şirket fiilen faaliyet göstermese bile, çoğu durumda basitleştirilmiş veya “sıfır” içerikli yıllık finansal tabloları hazırlayıp beyan etmesi gerekir. “Hiç işlem olmadı, dolayısıyla bildirim yapmama gerek yok” yaklaşımı Litvanya’da ciddi cezalara yol açabilir.

Mali yıl, ilk yıl ve süre kısıtları

Litvanya’da mali yıl 12 aydır. Bu dönem:

• Takvim yılı ile örtüşecek şekilde (1 Ocak – 31 Aralık), veya
• Şirketin belirlediği başka bir ardışık 12 aylık dönem

olarak seçilebilir.

Mali yıl, kural olarak 5 yıldan daha sık değiştirilemez. Sadece mali yılın takvim yılı ile uyumlu hale getirilmesi gibi istisnai hallerde bu sınır esnetilebilir.

Yeni kurulan bir şirket için ilk mali yıl, kuruluş tarihinden başlar ve seçilen mali yılın bitiş tarihine kadar devam eder; ancak 18 ayı aşamaz. Örneğin, Eylül 2024’te kurulan ve mali yıl sonu 31 Aralık olan bir UAB’nin ilk mali yılı, Eylül 2024 – 31 Aralık 2025 aralığında azami 18 ay kuralına tabi olacaktır.

Yıllık finansal tablolar için süreler ve onay süreci

Litvanya uygulamasında yıllık finansal raporlama takvimi genellikle şu şekilde özetlenir:
“Mali yıl sonu + 4 ay + 30 gün”.

İlk 4 ay: Hazırlama ve genel kurul onayı

• Mali yıl bitimini izleyen 4 ay içinde şirket:
  • Yıllık finansal tabloları hazırlar,
  • Gerekliyse yıllık yönetim raporunu (annual report/management report) hazırlar,
  • Bu seti genel kurulda ortakların onayına sunar.
• Bu süre, bağımsız denetim zorunlu ise denetim sürecinin de tamamlanmasını içerecek şekilde planlanmalıdır.

Sonraki 30 gün: Register of Legal Entities’ne bildirim

• Genel kurulda onaylanan yıllık finansal tablolar, varsa yıllık rapor ve denetçi raporu, onay tarihinden itibaren 30 gün içinde Register of Legal Entities (Centre of Registers)’e sunulur.
• Böylece fiilen, mali yıl sonundan itibaren yaklaşık 5 aylık bir hukuki pencere içinde tüm raporlama ve bildirim sürecini tamamlamanız gerekir.

Hangi muhasebe standartları uygulanır? IFRS mi, Litvanya BAS mi?

Litvanya’da şirketler yıllık finansal tablolarını iki ana muhasebe çerçevesinden biriyle hazırlar:

• Lithuanian Business Accounting Standards (BAS / LBAS) – Yerel GAAP. IFRS’e dayalı ama daha sadeleştirilmiş bir yapıya sahip; KOBİ’ler için temel çerçevedir.
• AB tarafından onaylanmış IFRS (EU‑endorsed IFRS) – Özellikle kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (PIE) için zorunludur.

IFRS kullanmak zorunda olan şirketler (Public Interest Entities)

Muhasebe Kanunu ve Litvanya’nın IFAC ülke profiline göre, kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (Public Interest Entities / PIE) hem bireysel hem konsolide finansal tablolarında AB onaylı IFRS uygulamakla yükümlüdür. Bu kategori tipik olarak şunları içerir:

• Halka açık/işlem gören şirketler,
• Bankalar ve diğer kredi kuruluşları,
• Sigorta şirketleri,
• Emeklilik fonları, yatırım şirketleri, aracı kurumlar,
• Bazı kamu işletmeleri ve Maliye Bakanlığı’nın özel olarak belirlediği diğer kurumlar.

KOBİ’ler ve diğer şirketler

PIE dışındaki tüm şirketler, yani çoğu KOBİ ve kapalı ortaklıklar:

• İsterlerse IFRS uygulayabilir,
• Veya Litvanya İşletme Muhasebe Standartları’nı (BAS/LBAS) kullanabilir.

Litvanya, IFRS for SMEs’i ayrı bir çerçeve olarak benimsememiştir. Dolayısıyla KOBİ’ler için ana seçenekler tam IFRS veya yerel BAS’tır. Uluslararası yatırımcıya raporlama yapan şirketler genellikle IFRS’i tercih ederken, yalnızca yerel pazara odaklı KOBİ’ler basitleştirilmiş yükümlülükleri nedeniyle BAS’ı kullanır.

Yıllık finansal tabloların kapsamı: Hangi raporlar zorunlu?

Hazırlanacak rapor seti, şirketin büyüklüğüne (çok küçük, küçük, orta, büyük) göre değişir. Ancak genel olarak Litvanya’da yıllık finansal tablolar aşağıdaki unsurlardan oluşur:

• Bilanço (Statement of Financial Position) – Varlıklar, borçlar ve özkaynaklar.
• Gelir Tablosu (Profit and Loss Statement / Income Statement) – Hasılat, giderler ve dönem kârı/zararı.
• Nakit Akım Tablosu (Cash Flow Statement) – Faaliyet, yatırım ve finansman nakit akımları (çoğu küçük dışı işletme için zorunlu).
• Özkaynak Değişim Tablosu (Statement of Changes in Equity) – Sermaye, yedekler ve geçmiş yıl kâr/zarar hareketleri.
• Dipnotlar (Explanatory Notes) – Muhasebe politikaları, kalem bazında ayrıntılı açıklamalar, taahhütler, bağlı taraf işlemleri vb.
• Yönetim/Yıllık Raporu (Management/Annual Report) – Özellikle orta ve büyük işletmeler, belirli eşikleri aşan şirketler için zorunlu.

Büyüklüğe göre sadeleştirmeler

Litvanya mevzuatı, şirketleri genellikle çok küçük, küçük, orta ve büyük şeklinde sınıflandırır ve buna göre raporlama yükümlülüğü kademelendirir:

• Çok küçük şirketler (very small entities)
  • Bazı durumlarda kısaltılmış bir finansal tablo seti hazırlayabilir (çoğunlukla bilanço ve gelir tablosu).
  • Kanunun öngördüğü şartları sağladıklarında, dipnot hazırlamaktan muaf olabilir; bu durumda çok temel bir set söz konusudur.
• Küçük şirketler (small entities)
  • Sadeleştirilmiş formatları kullanabilir, ancak genellikle asgari rapor seti ve bazı dipnotları sunmak zorundadır.
• Orta ve büyük şirketler (medium & large entities)
  • Tam set finansal tablo hazırlamak zorundadır: bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, özkaynak değişim tablosu ve dipnotlar.
  • Çoğunlukla ayrıca yönetim raporu (annual/management report) hazırlamaları gerekir.

Sınıflandırmada kullanılan ciro, bilanço ve çalışan sayısı eşikleri zaman zaman güncellenir. Litvanya’da yapı kurmayı planlayan yatırımcıların ve CFO’ların, yatırım kararı öncesinde güncel eşik değerler üzerinden bir ölçek analizi yapması sağlıklı olur.

Grup şirketleri ve konsolide finansal tablo zorunluluğu

Litvanya’da bir şirket, diğer şirketler üzerinde kontrol sahibi ise ve bir grubun ana şirketi (parent) konumunda bulunuyorsa, çoğu durumda konsolide yıllık finansal tablolar hazırlamak zorundadır.

• Konsolide finansal tablolar; ana şirket ve tüm bağlı ortaklıkları kapsar. Bağlı ortaklıkların Litvanya veya başka bir ülkede kayıtlı olması fark etmez.
• Konsolidasyon esasları Teşebbüslerin Konsolide Finansal Tabloları Hakkında Kanun ile düzenlenir.
• Konsolide finansal tablolara genellikle konsolide yönetim raporu da eşlik eder.
• AB mevzuatına paralel şekilde, halka açık grup şirketleri ve diğer PIE gruplar konsolide finansal tablolarını IFRS ile hazırlamak zorundadır.

Zorunlu bağımsız denetim: Hangi şirketler denetime tabi?

Litvanya’da yıllık finansal tabloların bağımsız denetimi, hem şirket türüne hem de belirli bilanço, ciro ve çalışan sayısı eşiklerine bağlıdır.

Uygulamaya yönelik özet anlatımlara göre, bir şirketin iki ardışık yılda aşağıdaki eşiklerden en az ikisini aşması halinde zorunlu bağımsız denetime tabi olduğu kabul edilir:

• Net ciro > 3,5 milyon EUR
• Toplam varlıklar > 1,8 milyon EUR
• Ortalama çalışan sayısı > 50

Bunlara ek olarak:

• Kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (PIE) – boyutlarından bağımsız olarak her zaman zorunlu denetime tabidir.
• Özel mevzuata tabi bazı sektör şirketleri de, büyüklüğü ne olursa olsun denetim zorunluluğu altına girebilir.
• Küçük ölçekli şirketlerde ise denetim ihtiyaridir; ancak yatırımcı, banka veya hibe kurumlarının şart koşması durumunda fiilen zorunlu hale gelebilir.

Denetim raporu, genel kurulun finansal tabloları onaylayacağı tarihe kadar tamamlanmalı ve Register of Legal Entities’ne sunulan dosyada yer almalıdır.

Bildirim, yayımlama ve elektronik raporlama

Nereye bildirim yapılır?

• Tüm yıllık finansal tablolar (bireysel ve gerekli ise konsolide), ilgili yönetim raporu ve bağımsız denetçi raporu ile birlikte Register of Legal Entities (Centre of Registers)’e sunulur.
• Bu kayıt, şirketlerin finansal bilgilerinin kamusal erişime açılması ve şeffaflık sağlanması açısından merkezi bir platform oluşturur.

Elektronik format ve XBRL/ESEF yükümlülükleri

AB üyesi olan Litvanya, yıllık finansal tabloların elektronik ortamda sunulmasına ve belirli ihraççılar için yapılandırılmış veri formatına geçmiştir. Özellikle borsada işlem gören şirketler için, AB’nin 2018/815 sayılı ESEF (European Single Electronic Format) düzenlemesi kapsamında XBRL etiketleme zorunlulukları uygulanır.

Bu, halka açık Litvanya şirketlerinin finansal tablolarını makineler tarafından okunabilir, yatırımcılar için daha karşılaştırılabilir bir formatta hazırlamasını gerektirir.

Uyulmaması halinde yaptırımlar ve riskler

Litvanya makamları, son yıllarda yıllık finansal tabloların zamanında ve doğru sunulmasına ilişkin denetimi ciddi şekilde sıkılaştırdı. Yükümlülüklerin ihlali durumunda:

• İdari para cezaları – Yıllık finansal tabloları zamanında sunmayan veya hiç sunmayan şirketler için şirket ve yönetim organları nezdinde para cezaları gündeme gelir.
• Sicil nezdinde yaptırımlar – Aşırı gecikmelerde veya tekrar eden ihlallerde, şirketin sicil durumunun olumsuz etkilenmesi, bazı işlemlerin engellenmesi gündeme gelebilir.
• Yatırımcı ve banka nezdinde itibar kaybı – Özellikle uluslararası yatırımcıya veya bankalara karşı güven kaybı, fonlama maliyetlerini yükseltebilir ya da kredi kanallarını daraltabilir.
• Vergi incelemeleri – Tutarsız veya hiç sunulmayan finansal tablolar, vergi idaresi nezdinde risk puanınızı artırabilir.

Özellikle uluslararası grup yapıları, fintech lisanslı kurumlar ve Litvanya’da uzak ekiplerle (remote teams) çalışan Türk şirketleri için bu risklerin yönetimi, doğru bir uyum (compliance) stratejisi gerektirir.

Litvanya’da finansal raporlama – Türk şirketleri için pratik zorluklar

Litvanya’da bir UAB veya AB şirketi kurup Türkiye’den yönetmek, beraberinde bazı özgün zorluklar getirir:

• Standart seçimi – Grup raporlaması IFRS, yerel vergi ve kamu kurumları için BAS kullanmak zorunda kalabilirsiniz. Bu ikili yapı, konsolidasyon ve vergi planlamasını teknik hale getirir.
• Takvim uyumu – Türkiye’de 1 Ocak – 31 Aralık takvimiyle yürüyen grup raporlamasını, Litvanya’da farklı seçilmiş bir mali yıl ile uyumlaştırmak ekstra iş yükü doğurabilir.
• Dil ve mevzuat bariyeri – Resmî kaynakların büyük bölümü Litvanca’dır; İngilizce özetler olsa da, ince nüanslar çoğu zaman yerel uzmanlık gerektirir.
• Denetim eşikleri ve sürpriz zorunlu denetimler – Start-up veya hızlı büyüyen şirketler, ciro ve bilanço büyüklüğüyle beklenenden hızlı şekilde denetim eşiğini aşabilir.
• Remote ekipler ve bordro – Litvanya’da çalışanı olup Türkiye’den yönetilen yapılarda, bordro (payroll/EOR), sosyal güvenlik ve vergi yükümlülükleri finansal raporlamayla iç içe geçer.

Corpenza’nın rolü: Şirketleşmeden yıllık rapora uçtan uca destek

Corpenza olarak odağımız, Avrupa ve globalde şirketleşme, oturum izni, golden vize, uluslararası muhasebe, payroll (EOR), posted worker modeliyle vergi optimizasyonu ve yatırımla vatandaşlık süreçlerini tek çatı altında yönetmek.

Litvanya özelinde, Türk ve bölge şirketlerinin en sık ihtiyaç duyduğu destek alanları şunlardır:

• Şirket kuruluşu ve yapılandırma – UAB/AB kuruluşu, ortaklık ve sermaye yapısının IFRS/BAS ve vergi etkileri düşünülerek kurgulanması.
• Yıllık finansal raporlama takviminin kurulması – Mali yıl seçimi, ilk yıl planlaması, 4 ay + 30 gün kuralına göre kapanış sürecinin organize edilmesi.
• Muhasebe standardı seçimi ve grup raporlama – IFRS mi BAS mı sorusuna, grup yapınız, yatırım hedefleriniz ve vergi planınız dikkate alınarak yanıt verilmesi; gerekiyorsa çift raporlama yapısının kurulması.
• Zorunlu denetim ve denetçiyle koordinasyon – Denetim eşiğine ne zaman yaklaşacağınızın izlenmesi, denetçi seçimi, denetim sürecinin finansal kapanış takvimiyle entegre edilmesi.
• Register of Legal Entities bildirimleri – Yıllık finansal tablo, yönetim raporu ve denetim raporlarının zamanında ve doğru formatta sunulması.
• Payroll, EOR ve posted worker modelleri – Litvanya’da çalışan ekipleriniz için bordro, sosyal güvenlik, vergi ve finansal raporlama süreçlerinin tek çerçevede yönetilmesi.

Bu sayede, Litvanya’daki şirketiniz için yıllık finansal raporlama, yönetimin “yangın söndürdüğü” bir son dakika krizinden çıkıp, öngörülebilir ve planlı bir yönetim aracı haline gelir.

Sonuç: Litvanya’da yıllık raporlama bir formalite değil, stratejik bir araç

Litvanya’da yıllık finansal raporlama, sadece yasal bir zorunluluk değildir; aynı zamanda:

• AB ve küresel yatırımcılara şeffaflık ve güven sunar,
• Grup içi vergi ve nakit akışı planlaması için sağlam bir veri zemini oluşturur,
• Remote ekipler, fintech lisansları ve AB içi genişlemeler için uyum (compliance) altyapısını güçlendirir.

Ancak bu süreci doğru yönetmek için, Litvanya mevzuatını, IFRS/BAS ayrımlarını, yıllık takvimi ve denetim eşiklerini birlikte okuyan, aynı zamanda Türkiye ve diğer ülkelerdeki yapınızla entegre düşünebilen bir ekip gerekir. İşte bu noktada, Corpenza gibi uluslararası şirketleşme ve mobiliteye odaklanan profesyonel bir danışmanlıkla çalışmak, hem riskleri azaltır hem de yönetime zaman kazandırır.

Sorumluluk reddi beyanı

Bu metin, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki, vergisel veya finansal danışmanlık niteliği taşımaz. Litvanya’da yıllık finansal raporlama, muhasebe standartları, denetim ve bildirim yükümlülükleri; şirket türüne, büyüklüğüne, faaliyet alanına ve güncel mevzuat değişikliklerine göre farklılık gösterebilir.

Herhangi bir karar almadan önce, mutlaka güncel resmi düzenlemeleri ve ilgili otoritelerin (örneğin Litvanya vergi idaresi, Register of Legal Entities, merkez bankası veya ilgili bakanlıklar) yayımladığı kaynakları kontrol edin ve alanında uzman bir profesyonel danışmandan destek alın. Buradaki bilgilere dayanarak alınan kararlardan doğabilecek sonuçlardan yazarlar veya Corpenza sorumlu tutulamaz.